Xəbərlər
YAP-ın VIII Qurultayı: yeni mərhələnin siyasi gündəliyi
Səfa Ağayev
YAP İmişli rayon təşkilatının sədri
Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında növbəti mühüm mərhələnin başlanğıcını ifadə edən siyasi hadisə kimi diqqəti cəlb edir. 2 oktyabr 2026-cı ildə Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilən qurultayın əhəmiyyəti yalnız Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyətinin növbəti hesabat dövrünün yekunlaşdırılması ilə məhdudlaşmır. Bu qurultay Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunduğu, ölkənin qarşısında yeni imkanların və eyni zamanda yeni çağırışların dayandığı bir mərhələdə keçirilməsi baxımından xüsusi siyasi məna daşıyır.
Əslində, VIII Qurultaya qədər keçilən yolun özündə Azərbaycan dövlətçiliyinin son onilliklərdəki inkişaf xəttini görmək mümkündür. 1992-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə yaradılan Yeni Azərbaycan Partiyası mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitin doğurduğu zərurətdən meydana gəlmişdi. Həmin dövrdə ölkənin qarşısında duran əsas məsələlər dövlətçiliyin qorunması, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və Azərbaycanın gələcək inkişaf istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi idi. Bu baxımdan YAP-ın yaranmasını yalnız yeni siyasi təşkilatın meydana çıxması kimi qiymətləndirmək kifayət deyil. Partiyanın formalaşması həm də cəmiyyətin sabitliyə, güclü dövlətə və milli maraqları əsas götürən siyasi xəttə olan tələbatının siyasi ifadəsi idi.
Bu gün VIII Qurultayın gündəliyinə baxarkən həmin başlanğıc nöqtəsi ilə indiki Azərbaycan arasında nə qədər böyük məsafə qət edildiyi aydın görünür. Partiyanın VII Qurultayı 2021-ci ildə, Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərdən qısa müddət sonra keçirilmişdi. VIII Qurultay isə daha fərqli reallıqda baş tutur: artıq Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa olunub. Prezident, YAP Sədri İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışında məhz bu məqam xüsusi vurğulanıb. Dövlət başçısının sözləri ilə desək, bu, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etdikdən sonra keçirilən ilk YAP qurultayıdır.
Bu fərq əslində VII və VIII qurultaylar arasındakı siyasi məzmun fərqini də müəyyənləşdirir. VII Qurultayın əsas fonunda Zəfərin yaratdığı yeni reallıqlar, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və postmüharibə dövrünün başlanması dayanırdı. VIII Qurultayın əsas xüsusiyyəti isə artıq həmin tarixi nəticələrin qorunması, möhkəmləndirilməsi və uzunmüddətli inkişaf strategiyasına çevrilməsi məsələsidir. Başqa sözlə, söhbət yalnız qələbə əldə etməkdən deyil, qələbənin yaratdığı siyasi, iqtisadi və geostrateji imkanlardan səmərəli istifadə etməkdən gedir.
Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin VIII Qurultaydakı çıxışını partiyanın fəaliyyətinə verilən qiymətdən daha geniş çərçivədə nəzərdən keçirmək mümkündür. Çıxışda Azərbaycanın keçdiyi yol, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi dayanıqlığın yaradılması, hərbi potensialın artırılması, beynəlxalq mövqelərin gücləndirilməsi və suverenliyin təmin olunması bir-birini tamamlayan proseslər kimi təqdim edilir. Bu yanaşma mühüm bir reallığı ortaya qoyur: Azərbaycanın bugünkü siyasi çəkisi yalnız bir istiqamətdə görülən işlərin nəticəsi deyil. Bu nəticənin arxasında illər ərzində formalaşdırılmış iqtisadi, siyasi, hərbi və diplomatik imkanların bütöv sistemi dayanır.
Burada Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi irsinin xüsusi yerini də qeyd etmək lazımdır. Çünki müasir Azərbaycanın dövlətçilik modelinin təməl prinsipləri məhz Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ardıcıl şəkildə formalaşdırıldı. Siyasi sabitliyin bərqərar olması, iqtisadi inkişaf üçün əlverişli mühitin yaradılması, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi və güclü dövlət institutlarının formalaşdırılması sonrakı mərhələdə ölkənin qarşısında daha böyük məqsədlərin dayanmasına imkan verdi.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həmin siyasi xəttin yeni dövrün tələblərinə uyğun davam etdirilməsi isə Azərbaycanın qarşısında duran strateji məqsədlərin mərhələli şəkildə reallaşmasına gətirib çıxardı. Bu mənada VIII Qurultay həm də iki siyasi mərhələnin – Ulu Öndərin müəyyən etdiyi dövlətçilik strategiyasının və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həmin strategiyanın yeni geosiyasi reallıqlara uyğun davam etdirilməsinin – nəticələrinə nəzər salmaq imkanı yaradır.
Qurultayın digər mühüm mesajlarından biri təhlükəsizlik məsələsinə yanaşmadır. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası heç də təhlükəsizlik məsələsinin gündəmdən çıxması demək deyil. Əksinə, yeni geosiyasi şərait Azərbaycanın müdafiə imkanlarının daim gücləndirilməsini, hərbi potensialın müasir tələblərə uyğun inkişaf etdirilməsini zəruri edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında hərbi gücün artırılması, təhlükəsizlik tədbirləri və ideoloji təhlükəsizlik məsələlərinin önə çəkilməsi də bu baxımdan təsadüfi deyil. Müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışının özü də əvvəlki məzmunundan xeyli genişlənib. Artıq yalnız sərhədlərin və ərazilərin qorunması kifayət etmir. İnformasiya məkanı, ictimai şüur, milli-mənəvi dəyərlər, gənclərin dünyagörüşü və cəmiyyətin informasiya təsirlərinə qarşı dayanıqlılığı da dövlət təhlükəsizliyinin mühüm elementlərinə çevrilib. Bu səbəbdən YAP qarşısında ideoloji işin yeni üsullarla qurulması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Məhz burada VIII Qurultayın partiyanın öz fəaliyyətinə yönəlmiş mühüm çağırışlarından biri meydana çıxır: yeni dövr köhnə yanaşmalarla idarə oluna bilməz. Cəmiyyət dəyişir, informasiya mühiti dəyişir, insanların siyasi proseslərə münasibəti dəyişir. Deməli, siyasi təşkilatın cəmiyyətlə ünsiyyət vasitələri də zamanın tələbinə uyğun yenilənməlidir. Qurultayda formal xarakter daşıyan tədbirlərdən və şablon yanaşmalardan uzaqlaşmağın, ideoloji işin daha müasir və təsirli üsullarla aparılmasının vacibliyinin vurğulanması məhz bu baxımdan diqqət çəkir.
YAP üçün bu məsələ xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki böyük üzv potensialına malik siyasi təşkilat olmaq yalnız say göstəricisi deyil, həm də böyük məsuliyyətdir. Partiyanın VIII Qurultayına hazırlıq çərçivəsində ölkənin 84 yerli təşkilatında hesabat konfranslarının keçirilməsi və bu prosesdə 16 mindən çox şəxsin iştirakı təşkilati baxımdan geniş fəaliyyətin göstəricisidir. VII Qurultaydan VIII Qurultaya qədər 95 mindən artıq yeni üzvün partiya sıralarına qəbul edilməsi də təşkilatın cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri ilə əlaqələrinin genişliyini göstərən faktorlardandır. Lakin qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ üzvlərin sayından daha çox onların ictimai proseslərdəki fəallığı, siyasi hazırlığı və dövlətçilik dəyərlərinin təbliğindəki roludur. Müasir siyasi təşkilatın gücü yalnız kəmiyyətlə deyil, cəmiyyətlə dialoq qurmaq, insanları düşündürən məsələlərə münasibət bildirmək və yeni çağırışlara çevik reaksiya vermək bacarığı ilə ölçülür.
VIII Qurultayın diqqət çəkən istiqamətlərindən biri də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası ilə bağlı yeni mərhələnin siyasi gündəmdəki yeridir. Ərazi bütövlüyünün bərpası tarixi məqsəd idisə, azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması və burada dayanıqlı həyatın formalaşdırılması həmin qələbənin gələcəyə daşınmasıdır. Bu proses təkcə yolların, məktəblərin, xəstəxanaların və yaşayış məntəqələrinin tikintisi deyil. Bu, insanların öz doğma torpaqlarına qayıtması, həmin ərazilərin ölkənin sosial-iqtisadi həyatına yenidən inteqrasiyası və Qarabağın Azərbaycanın inkişaf xəritəsində mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilməsi deməkdir. Rəsmi məlumatlara görə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun inkişafına indiyədək 28 milyard manat vəsait yönəldilib, 48 yaşayış məntəqəsində məskunlaşma həyata keçirilib. Bu mənada Zəfərdən sonrakı dövr Azərbaycanın qarşısında tamam başqa xarakterli vəzifələr qoyur. Müharibə dövründə əsas məqsəd ərazi bütövlüyünü təmin etmək idisə, sülh və quruculuq mərhələsində məqsəd həmin ərazilərdə dayanıqlı iqtisadi və sosial həyat yaratmaqdır. Bu isə daha uzunmüddətli düşüncə, daha böyük maliyyə imkanları və institusional koordinasiya tələb edir.
VIII Qurultayın siyasi əhəmiyyətini artıran digər amil Azərbaycanın regiondakı mövqeyinin dəyişməsidir. Ölkə artıq yalnız regional proseslərin iştirakçısı deyil, Cənubi Qafqazın siyasi və təhlükəsizlik gündəliyinə ciddi təsir göstərən dövlət kimi çıxış edir. Bu yeni mövqe Azərbaycanın xarici siyasətində daha çevik, daha praqmatik və milli maraqlara əsaslanan yanaşmanı zəruri edir. Qurultayda səsləndirilən fikirlər də Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursunun bundan sonra da davam etdiriləcəyini göstərir. Beləliklə, VIII Qurultayın əsas mahiyyətini bir cümlə ilə ifadə etmək lazım gəlsə, bunu “qələbədən sonra məsuliyyət mərhələsi” kimi xarakterizə etmək olar. Çünki tarixdə qələbələr xalqlar üçün böyük qürur mənbəyidir, lakin qələbəni dövlətin uzunmüddətli inkişafına çevirmək ondan daha böyük siyasi məsuliyyət tələb edir. Azərbaycan artıq bu mərhələyə daxil olub. Bu baxımdan Yeni Azərbaycan Partiyasının qarşısında da yeni vəzifələr dayanır. Partiya yalnız ölkədə baş verən siyasi prosesləri müşayiət edən deyil, cəmiyyətlə dövlət arasında sağlam siyasi kommunikasiya yaradan, yeni nəsli dövlətçilik ideyaları ətrafında birləşdirən, müasir informasiya mühitinin imkanlarından istifadə edən və milli maraqların müdafiəsində fəal mövqe nümayiş etdirən siyasi təşkilat kimi fəaliyyətini davam etdirməlidir.
VIII Qurultayın əsas mesajı da məhz budur: Azərbaycanın qarşısında artıq keçmişin problemlərini həll etməkdən daha çox, əldə edilmiş nəticələri qorumaq və onları gələcəyin dayanıqlı inkişaf modelinə çevirmək vəzifəsi dayanır. Bu yolun siyasi dayaqlarından biri isə yarandığı gündən dövlətçilik ideyasını fəaliyyətinin əsas istiqaməti kimi müəyyənləşdirən Yeni Azərbaycan Partiyasıdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin yaratdığı siyasi irsin Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni tarixi reallıqlara uyğun davam etdirilməsi fonunda VIII Qurultay həm keçilən yolun qiymətləndirilməsi, həm də qarşıdakı mərhələnin siyasi konturlarının müəyyənləşdirilməsi baxımından əlamətdar hadisədir. Qarşıda daha böyük məqsədlər, daha mürəkkəb çağırışlar və daha geniş imkanlar var. Bu mərhələdə əsas məsələ Azərbaycanın qazandığı tarixi nəticələri qorumaq, dövlətçilik və milli həmrəylik dayaqlarını daha da möhkəmləndirmək və Zəfərdən doğan yeni imkanları ölkənin davamlı inkişafına yönəltməkdir.
VIII Qurultay Azərbaycanın Zəfərdən sonrakı dövrünün siyasi düşüncəsinə baxış, yeni reallıqların qiymətləndirilməsi və gələcəyə dair strateji istiqamətlərin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm siyasi platformadır. Azərbaycanın qarşısında duran yeni mərhələdə isə siyasi sabitlik, güclü dövlətçilik, iqtisadi müstəqillik, təhlükəsizlik, milli birlik və müasir ideoloji yanaşmalar bir-birindən ayrı deyil, vahid inkişaf strategiyasının tamamlayıcı istiqamətləri kimi çıxış edir.