Xəbərlər
Enerji strategiyası: milli maraqların etibarlı təminatı
Zaur Muradov
YAP İsmayıllı rayon təşkilatının sədri
İyunun 1-də Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimində çıxış edən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ölkənin enerji sektorunun keçdiyi inkişaf yoluna və bu sahədə əldə olunan nailiyyətlərə diqqət çəkdi. Dövlət başçısının çıxışında xüsusilə vurğulanan bir fakt -Azərbaycan qazını alan 16 ölkədən 10-unun Avropa İttifaqına üzv dövlətlər olması - ölkənin dünya enerji xəritəsindəki strateji mövqeyini bütün aydınlığı ilə ortaya qoydu. Bu rəqəm sadəcə ixrac statistikası deyil, onilliklər boyunca məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilən enerji diplomatiyasının bariz ifadəsidir.
Azərbaycanın bu gün dünyanın enerji xəritəsində mühüm yer tutmasının əsası 1994-cü il sentyabrın 20-də Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə imzalanmış "Əsrin müqaviləsi" ilə qoyulmuşdur. Həmin dövrdə Azərbaycan yeni müstəqillik qazanmış, ciddi iqtisadi və siyasi çətinliklərlə üzləşmişdi. Bununla belə, uzaqgörən dövlət idarəçiliyi sayəsində zəngin enerji ehtiyatları tükənən iqtisadiyyatın dirçəlişi üçün əsas rıçağa çevrildi.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, vaxtilə Xəzər Neft və Qaz Sərgisi kimi fəaliyyətə başlayan bu təşəbbüs müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoyub, sonrakı dövrdə genişlənərək qlobal enerji səhnəsinin aparıcı tədbirlərindən birinə çevrilən Bakı Enerji Həftəsi formatını alıb. Dövlət başçısı qeyd edib ki, dünyanın ən iri qaz yataqlarından biri olan "Şahdəniz" üzrə müqavilənin imzalanmasından 30 il ötür və bu layihə Azərbaycanın müasir qaz hasilatında yeni səhifə açaraq çoxsaylı ölkələrin enerji təhlükəsizliyinə töhfə verib.
Azərbaycan qazının 16 ölkəyə çatdırılması, bu ölkələrdən 10-unun isə Avropa İttifaqına üzv dövlətlər olması heç də təsadüf deyil. Bu, xüsusilə 2022-ci ildən etibarən — Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda Avropanın Rusiya qazından asılılığını azaltmaq üçün alternativ axtardığı bir dövrdə — Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi yüksələn əhəmiyyətini əks etdirir. Cənub Qaz Dəhlizi — Transanadolu Boru Kəməri (TANAP) və Transadriatik Boru Kəməri (TAP) vasitəsilə həyata keçirilən bu layihə Avropanın enerji diversifikasiyasında mühüm rol oynamışdır.
Prezident çıxışında 1994-cü ildə imzalanmış "Əsrin müqaviləsi"ndən başlayaraq Azərbaycanın enerji strategiyasının ölkənin müstəqilliyinin möhkəmlənməsində oynadığı rolu xüsusi vurğuladı. O, enerji resurslarının sadəcə iqtisadi gəlir mənbəyi deyil, dövlət quruculuğu, sosial rifah, hərbi güc və beynəlxalq nüfuzun əsas alətlərindən birinə çevrildiyini qeyd etdi.
Mövcud qaz ehtiyatlarının ən azı növbəti yüz il ərzində həm ölkənin, həm də tərəfdaşların tələbatını ödəməyə kifayət edəcəyini bildirən Prezident cənab İlham Əliyev, eyni zamanda məsuliyyətin bərpaolunan enerji mənbələrinə sərmayə yatırmağı tələb etdiyini vurğuladı. Tərəfdaşlarla birlikdə investorlar üçün olduqca əlverişli şəraitin yaradıldığını qeyd edən dövlət başçısı bu şəraitin mahiyyət etibarilə ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində neft şirkətləri üçün yaradılmış imkanlara bənzədiyini bildirdi.
Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji layihələri yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi və geostrateji baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan ölkənin gələcək planları yalnız qaz ixracının artırılması ilə məhdudlaşmır — yaşıl enerji transformasiyası, günəş və külək enerjisi layihələri də Azərbaycanın uzunmüddətli enerji strategiyasının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Prezident İlham Əliyev enerji təhlükəsizliyinin qlobal gündəliyin ən mühüm mövzularından biri olduğunu vurğulayaraq bu sahədə Azərbaycanın oynadığı strateji roldan ətraflı bəhs etmişdir. Azərbaycan modeli bir neçə cəhətdən fərqlənir: birincisi, enerji gəlirlərinin dövlət quruculuğuna, sosial inkişafa və hərbi modernləşməyə yönəldilməsi; ikincisi, müxtəlif geosiyasi maraqları olan tərəfdaşlarla eyni vaxtda balanslaşdırılmış münasibətlər saxlamaq bacarığı; üçüncüsü isə uzunmüddətli strateji planlamanın qısamüddətli mənafelərdən üstün tutulması.
Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimində səsləndirilən fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi inkişaf və yaşıl enerji transformasiyası istiqamətlərində ardıcıl siyasət həyata keçirir. "Əsrin müqaviləsi"ndən bu günə qədər ardıcıl olaraq inkişaf etdirilən enerji diplomatiyası Azərbaycanı region üçün iqtisadi tərəfdaş olmaqdan çıxarıb, qlobal enerji arxitekturasının formalaşmasında söz sahibi olan bir dövlətə çevirib. Bu nailiyyət, eyni zamanda, enerji resurslarının düzgün idarə olunduğu təqdirdə xalqın rifahına, dövlətin müstəqilliyinin möhkəmlənməsinə və beynəlxalq nüfuzunun artırılmasına necə güclü töhfə verə biləcəyini göstərən tutarlı bir nümunədir.