Xəbərlər
Ortaq maraqlar, böyük perspektivlər
Varis Rüstəmov
YAP Sabirabad rayon təşkilatının sədri
Azərbaycan və Türkmənistan arasında köklü tarixi bağlara, ortaq milli-mənəvi dəyərlərə və sarsılmaz dostluq ənənələrinə söykənən münasibətlər müasir dövrdə keyfiyyətcə yeni, strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. İki qardaş ölkə rəhbərlərinin mütəmadi xarakter daşıyan qarşılıqlı səfərləri və yüksək səviyyəli dialoqu bu əlaqələrin dinamik inkişafını təmin edən ən mühüm amildir. Bu kontekstdə Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun 2026-cı il iyunun 22-də Azərbaycana reallaşan rəsmi səfəri həm ikitərəfli əməkdaşlığın dərinləşməsi, həm də regional inteqrasiya proseslərinin sürətlənməsi baxımından mühüm tarixi hadisə kimi qiymətləndirilməlidir. Səfər çərçivəsində keçirilən təkbətək və geniştərkibli görüşlər, eləcə də dövlət başçılarının mətbuata bəyanatları Bakı və Aşqabad arasında formalaşan yeni geoiqtisadi reallıqların və qarşılıqlı etimadın bariz nümunəsidir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev mətbuata verdiyi bəyanatda bu səfərin iki ölkə arasında mövcud olan dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə xidmət etdiyini xüsusi vurğulamış, Xəzər dənizinin birləşdirdiyi bu iki dövlətin regional təhlükəsizlik, nəqliyyat və energetika sahələrindəki müttəfiqliyinin qlobal əhəmiyyət daşıdığını qeyd etmişdir. Dövlətimizin başçısı Türkmənistanla əlaqələrin inkişafının Azərbaycanın xarici siyasətində prioritet istiqamətlərdən biri olduğunu diqqətə çatdıraraq, birgə layihələrin hər iki xalqın rifahına və regionun ümumi inkişafına mühüm töhfələr verdiyini bildirmişdir.
Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında toxunulan ən mühüm məqamlardan biri iki ölkənin beynəlxalq platformalarda, xüsusilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Türk Dövlətləri Təşkilatı və İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində bir-birini qarşılıqlı şəkildə dəstəkləməsi olmuşdur. Azərbaycan və Türkmənistan beynəlxalq arenada suverenlik, ərazi bütövlüyü və daxili işlərə qarışmamaq prinsiplərinə sadiqlik nümayiş etdirərək, qlobal məsələlərdə vahid və həmrəy mövqedən çıxış edirlər. İki ölkə arasında siyasi dialoqun yüksək səviyyəsi iqtisadiyyat, ticarət, investisiya və infrastruktur layihələrinin uğurlu icrası üçün möhkəm zəmin yaradır. Xüsusilə nəqliyyat-loqistika sektorunda əldə olunan nailiyyətlər bəyanatın mərkəzi mövzularından birini təşkil etmişdir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan və Türkmənistan Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutunun effektivliyinin artırılmasında əsas hərəkətverici qüvvələrdir. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanı arasında koordinasiyalı fəaliyyət Mərkəzi Asiyadan Avropaya və əks istiqamətdə yüklərin daşınma müddətini əhəmiyyətli dərəcədə qısaltmışdır. Prezident cənab İlham Əliyev hər iki ölkənin müasir logistik infrastruktura malik olduğunu və bu imkanların tam gücü ilə səfərbər edilməsinin Avrasiya məkanında yükdaşımaların təhlükəsizliyinə və həcminin artmasına birbaşa təsir göstərdiyini vurğulamışdır.
Energetika sahəsində əməkdaşlıq da iki dövlətin strateji tərəfdaşlığının əsas sütunlarından birini təşkil edir. Xəzər dənizinin karbohidrogen ehtiyatlarının mənimsənilməsi və onların beynəlxalq bazarlara çıxarılması istiqamətində Azərbaycan və Türkmənistanın birgə addımları regional enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında həlledici rol oynayır. "Dostluq" yatağının karbohidrogen resurslarının birgə kəşfiyyatı, işlənilməsi və mənimsənilməsinə dair imzalanmış tarixi razılaşma bu əməkdaşlığın ən parlaq nümunəsidir və səfər zamanı bu istiqamətdə növbəti praktiki addımların atılması barədə geniş fikir mübadiləsi aparılmışdır. Prezident cənab İlham Əliyev mətbuata bəyanatında Türkmənistanın zəngin qaz ehtiyatlarının Trans-Anadolu (TANAP) və Trans-Adriatik (TAP) kimi nəhəng infrastruktur layihələri vasitəsilə Avropa bazarlarına çatdırılması perspektivlərinin böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini bəyan etmişdir. Bu layihələr təkcə iqtisadi mənfəət gətirmir, həm də region ölkələrinin qlobal enerji xəritəsindəki mövqelərini fundamental şəkildə gücləndirir.
Səfərin ən mühüm praktiki nəticəsi iki ölkə arasında müxtəlif sahələri əhatə edən genişmiqyaslı sənədlər paketinin imzalanması olmuşdur. Ali səviyyəli danışıqlardan sonra tərəfdaşlığı hüquqi cəhətdən daha da möhkəmləndirən, ticarət-iqtisadi, investisiya, gömrük, rəqəmsallaşma, rabitə, ekologiya, mədəniyyət və humanitar sahələri əhatə edən mühüm sənədlər imzalanmışdır. Bu sənədlər iki ölkənin aidiyyəti dövlət qurumları və biznes strukturları arasında birbaşa əlaqələrin qurulması üçün yeni hüquqi çərçivə formalaşdırır. İmzalanan sazişlər sırasında xüsusilə iqtisadi və ticari əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair hökumətlərarası proqramlar, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi ilə bağlı protokollar mühüm yer tutur. Bu addımlar iki ölkə arasında qeyri-neft sektorunun inkişafına, qarşılıqlı mal dövriyyəsinin həcminin artırılmasına və investisiya mühitinin stimullaşdırılmasına yönəlmişdir. Eyni zamanda, Xəzər dənizinin ekoloji mühitinin qorunması, biomüxtəlifliyin mühafizəsi və iqlim dəyişikliyi ilə birgə mübarizə sahəsində imzalanmış sənədlər hər iki dövlətin qlobal ekoloji çağırışlara verdiyi yüksək dəyəri nümayiş etdirir.
Humanitar və mədəni əlaqələrin inkişafı da imzalanan sənədlərdə geniş əksini tapmışdır. Azərbaycan və Türkmənistan xalqlarını birləşdirən ortaq dil, din və mədəniyyət kökləri bu sahədə əməkdaşlığın təbii əsasını təşkil edir. Səfər zamanı elm, təhsil, mədəniyyət və incəsənət sahələrində birgə tədbirlərin keçirilməsi, ali təhsil müəssisələri arasında tələbə və müəllim mübadiləsinin genişləndirilməsi ilə bağlı mühüm sənədlər rəsmiləşdirilmişdir. Dövlət başçıları bəyanatlarında vurğulamışlar ki, mədəniyyət günlərinin keçirilməsi, yazıçı və mütəfəkkirlərin irsinin birgə öyrənilməsi xalqlarımızın bir-birinə daha da yaxınlaşmasına, ortaq türk irsinin gənc nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir. Türkmənistan Prezidenti cənab Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri və səfər çərçivəsində əldə olunmuş razılaşmalar iki qardaş ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən edən növbəti tarixi zəfərdir. Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən uzaqgörən xarici siyasət kursu sayəsində Azərbaycan Mərkəzi Asiya dövlətləri, xüsusilə Türkmənistanla münasibətlərini qlobal çağırışlara cavab verən ən yüksək səviyyəyə çatdırmışdır və bu müttəfiqlik gələcəkdə regionda sülhün, sabitliyin və iqtisadi tərəqqinin ən etibarlı təminatçısı olmaqda davam edəcəkdir.