Xəbərlər
Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələri mütəmadi olaraq inkişaf edir
Nazimə Şamıyeva
YAP Füzuli rayon təşkilatının sədri
Prezident İlham Əliyevin 23 avqust 2026-cı ildə Özbəkistana dövlət səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin müasir inkişaf mərhələsini xarakterizə edən mühüm siyasi mesaj kimi diqqəti cəlb edir. Bəzən bir dövlət səfərinin əsl əhəmiyyəti yalnız imzalanan sənədlərin sayı ilə deyil, həmin səfərin iki xalqın gələcəyi üçün yaratdığı yeni imkanlarla ölçülür. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin Daşkənddə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında son illərdə sürətlə dərinləşən siyasi, iqtisadi, humanitar və strateji əməkdaşlığın mahiyyətini özündə əks etdirir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan və Özbəkistan arasındakı münasibətləri yalnız dövlətlərarası əlaqələr kimi deyil, iki qardaş xalqın qarşılıqlı etimadına, tarixi və mənəvi yaxınlığına əsaslanan münasibətlər kimi təqdim etdi. Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevə dəvətinə və yüksək qonaqpərvərliyinə görə təşəkkürünü bildirən dövlətimizin başçısı Azərbaycan xalqının da Özbəkistan xalqına eyni səmimi və qardaşlıq hisslərini bəslədiyini vurğuladı. Bu yanaşma Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin əsas xüsusiyyətini aydın şəkildə göstərir. İki ölkə arasında əlaqələr yalnız diplomatik münasibətlərə deyil, ortaq tarixi yaddaşa, dilə, mədəniyyətə, mənəvi dəyərlərə və xalqlar arasında əsrlər boyu formalaşmış yaxınlığa əsaslanır.
Lakin müasir dövrdə tarixi və mədəni yaxınlığın siyasi və iqtisadi əməkdaşlığa çevrilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Özbəkistanın son illərdəki münasibətləri bunun uğurlu nümunəsidir. Mənəvi yaxınlıq siyasi etimada, siyasi etimad isə iqtisadi, humanitar və strateji əməkdaşlığın genişlənməsinə yol açıb. Bu gün iki ölkə arasındakı münasibətlər artıq ənənəvi diplomatik çərçivədən çıxaraq çoxşaxəli və uzunmüddətli tərəfdaşlıq platformasına çevrilib.
23 avqust səfəri də bu yeni mərhələnin mühüm göstəricilərindən biri oldu. Səfər çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclasının keçirilməsi, müxtəlif sənədlərin imzalanması və mübadiləsi, həmçinin bir sıra layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimlərinin təşkil olunması iki ölkə arasında münasibətlərin konkret nəticələr üzərində qurulduğunu nümayiş etdirdi. Yeni Daşkənd şəhərində “Azərbaycan” parkının təməlinin qoyulması və Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılışında Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin iştirakı əməkdaşlığın siyasi və iqtisadi sahələrlə məhdudlaşmadığını, təhsil və mədəniyyət istiqamətlərində də yeni imkanların formalaşdığını göstərdi.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Özbəkistanın sürətli inkişafının xüsusi qeyd edilməsi də diqqətəlayiqdir. Dövlətimizin başçısı hər dəfə Daşkəndə səfər etdikdə ölkənin inkişafının yeni mərhələsinin şahidi olduğunu vurğuladı. Bu, yalnız diplomatik nəzakət ifadəsi deyil, həm də Azərbaycan tərəfinin Özbəkistanın sosial-iqtisadi və şəhərsalma sahəsində həyata keçirdiyi genişmiqyaslı layihələrə verdiyi yüksək qiymətin göstəricisidir. Yeni Daşkənd layihəsi bu inkişafın ən mühüm nümunələrindən biridir. Azərbaycan da öz növbəsində işğaldan azad edilmiş ərazilərdə müasir şəhərsalma və quruculuq modelini həyata keçirir. Şuşa, Füzuli, Zəngilan, Ağdam, Laçın və digər şəhərlərin yenidən qurulması ölkəmizin bu istiqamətdə böyük təcrübə formalaşdırmasına imkan verir. Bu baxımdan Azərbaycan və Özbəkistan arasında şəhərsalma, quruculuq və müasir infrastruktur sahəsində təcrübə mübadiləsi üçün geniş imkanlar mövcuddur.
Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığının digər mühüm istiqaməti nəqliyyat və geoiqtisadi əlaqələrdir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nəqliyyat dəhlizləri, ticarət yolları, logistika imkanları və regional bağlantılar dövlətlərin strateji əhəmiyyətini müəyyənləşdirən əsas amillər sırasındadır. Azərbaycan Xəzər dənizi vasitəsilə Mərkəzi Asiyanı Cənubi Qafqaz və Avropa ilə birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biridir. Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyanın böyük iqtisadi və demoqrafik potensiala malik dövlətlərindən biridir. Bu iki imkanın birləşməsi həm Azərbaycan, həm də Özbəkistan üçün yeni iqtisadi və geosiyasi perspektivlər yaradır. Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu, liman imkanları, dəmir yolları və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərindəki rolu Özbəkistanın Avropa və dünya bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirə bilər. Özbəkistanın Mərkəzi Asiyadakı mövqeyi isə Azərbaycanın region ölkələri ilə iqtisadi və siyasi əlaqələrinin daha da genişlənməsinə şərait yaradır.
Bu baxımdan Bakı ilə Daşkənd arasında əməkdaşlıq iki paytaxt arasındakı münasibətlərdən daha böyük məna kəsb edir. Bu əməkdaşlıq Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqazı birləşdirən yeni iqtisadi və siyasi əlaqələrin mühüm dayaqlarından birinə çevrilə bilər. Siyasi etimadın real iqtisadi layihələrə çevrilməsi isə münasibətlərin davamlılığını daha da gücləndirir. İnvestisiyalar, birgə müəssisələr, ticarət, nəqliyyat, sənaye, təhsil və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsi iki ölkə arasındakı tərəfdaşlığın çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirir.
23 avqust səfəri çərçivəsində Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılışında Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin iştirakı xüsusi simvolik məna daşıyır. Nizami Gəncəvi kimi Azərbaycan klassik ədəbiyyatının böyük nümayəndəsinin adının Özbəkistanda ali təhsil müəssisəsinə verilməsi iki xalq arasında mədəni bağların dərinliyini göstərir. Bu, Azərbaycan ədəbiyyatına və mədəniyyətinə Özbəkistanda göstərilən yüksək ehtiramın ifadəsidir. Eyni zamanda, təhsil sahəsində əməkdaşlıq gələcək nəsillərin bir-birini daha yaxından tanımasına, ortaq tarixi və mədəni dəyərləri öyrənməsinə və iki xalq arasında əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Yeni Daşkənddə “Azərbaycan” parkının təməlinin qoyulması da səfərin mühüm hadisələrindən biri oldu. Bu park iki ölkə arasında dostluq və qardaşlığın şəhər məkanında ifadəsinə çevrilə bilər. Belə layihələr dövlətlərarası münasibətlərin yalnız siyasi sənədlərdə deyil, insanların gündəlik həyatında da öz əksini tapmasına imkan yaradır və xalq diplomatiyasının inkişafına töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevi Azərbaycana dövlət səfərinə dəvət etməsi isə iki ölkə arasında yüksək səviyyəli siyasi dialoqun davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Dövlət səfərlərinin əsas əhəmiyyəti yalnız keçirilən görüşlər və imzalanan sənədlərlə məhdudlaşmır. Belə səfərlər həm də gələcək əməkdaşlığın istiqamətlərini müəyyənləşdirir, yeni layihələr üçün siyasi zəmin yaradır və ikitərəfli münasibətlərin növbəti mərhələsinin gündəliyini formalaşdırır.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də iki ölkənin regional və beynəlxalq məsələlərdə bir sıra ortaq maraqlara malik olmasıdır. Hər iki dövlət sabitlik və təhlükəsizliyin təmin olunmasını, iqtisadi inkişafı, nəqliyyat və ticarət bağlantılarının genişləndirilməsini, qarşılıqlı investisiyaların artırılmasını və Türk dünyasında əməkdaşlığın gücləndirilməsini dəstəkləyir. Bu ortaq maraqlar münasibətlərin uzunmüddətli və dayanıqlı xarakter daşıması üçün mühüm zəmin yaradır.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər artıq tarixi və mənəvi yaxınlığın müasir dövlətçilik və iqtisadi imkanlarla birləşdiyi yeni mərhələyə daxil olub. Bu münasibətlərin gücü yalnız iki ölkə rəhbərlərinin yüksək səviyyəli siyasi dialoqu ilə deyil, həm də xalqlar arasında mövcud olan səmimi münasibətlərlə müəyyənləşir. Əlaqələrin gələcəyi yalnız siyasi sənədlərdə deyil, yeni təhsil müəssisələrində, sənaye və investisiya layihələrində, nəqliyyat dəhlizlərində, mədəni təşəbbüslərdə və gənclər arasında qurulan əlaqələrdə formalaşır.
23 avqust 2026-cı il tarixli dövlət səfəri və Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər zamanı siyasi dialoqun yüksək səviyyədə davam etdirilməsi, Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasının keçirilməsi, müxtəlif sənədlərin imzalanması, yeni layihələrin təqdim olunması, “Azərbaycan” parkının təməlinin qoyulması və Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılışı münasibətlərin konkret nəticələrlə möhkəmləndiyini göstərdi.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatı isə bütün bu proseslərin siyasi və mənəvi mahiyyətini ifadə etdi. Bəyanatda qarşılıqlı hörmət, qardaşlıq, etimad və gələcəyə inam əsas xətt kimi diqqəti cəlb edir. Azərbaycan və Özbəkistanın münasibətləri artıq yalnız keçmişdən gələn tarixi yaxınlıq deyil, gələcəyə hesablanmış strateji tərəfdaşlıq modelidir. Bakı ilə Daşkənd arasında qurulan əlaqələr yalnız nəqliyyat və iqtisadi yolları deyil, xalqları, mədəniyyətləri, ideyaları və gələcək nəsilləri də bir-birinə daha sıx bağlayır. Bu baxımdan 23 avqust 2026-cı il tarixli bəyanata yalnız diplomatik çıxış kimi deyil, iki qardaş dövlətin gələcəyə dair ortaq baxışının siyasi ifadəsi kimi yanaşmaq olar. Azərbaycanla Özbəkistan arasında formalaşan münasibətlər göstərir ki, tarixi qardaşlıq müasir dövrdə strateji tərəfdaşlığın güclü təməlinə çevrilə bilər. Bu tərəfdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi isə həm Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının rifahına, həm də Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin güclənməsinə mühüm töhfə verə bilər.