YENİ AZƏRBAYCAN PARTİYASI

Təvəkkül Əliyev

YAP Şuşa rayon təşkilatının sədri

27 sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında Vətən uğrunda canından keçən qəhrəmanların əziz xatirəsinin yad edildiyi müqəddəs gün kimi xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə təsis edilən Anım Günü şəhidlərimizin əziz xatirəsinə dövlət və xalq səviyyəsində göstərilən yüksək ehtiramın ifadəsidir. Bu tarix torpaqlarımızın azadlığı naminə həyatını fəda edən hər bir şəhidimizin keçdiyi şərəfli yolun xatırlanması baxımından böyük mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan xalqı 27 sentyabrı yalnız hüzn günü kimi deyil, həm də Vətən sevgisinin, milli iradənin və qəhrəmanlığın təcəssümü kimi qəbul edir. Şəhidlərimizin göstərdiyi misilsiz fədakarlıq dövlətimizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin olunması yolunda mühüm mərhələ oldu. Onların qəhrəmanlığı Azərbaycan tarixinin ən şərəfli səhifələrindən birinə çevrildi. Bu gün hər bir azərbaycanlı şəhidlərimizin qarşısında mənəvi borcunu dərk edir və onların əziz xatirəsini ehtiramla yad edir. Anım Günü həm də gələcək nəsillərə Vətən uğrunda mübarizənin və milli birliyin əhəmiyyətini çatdıran mühüm tarixdir.

Azərbaycanın son iki əsrlik tarixinə nəzər saldıqda xalqımızın ciddi sınaqlarla üzləşdiyi aydın görünür. Müxtəlif dövrlərdə həyata keçirilən köçürmə, deportasiya, təzyiq və işğal siyasətləri nəticəsində azərbaycanlıların tarixi yaşayış məkanlarının demoqrafik görünüşü məqsədyönlü şəkildə dəyişdirilib. XIX əsrdə Rusiya imperiyasının bölgədə apardığı siyasət nəticəsində Cənubi Qafqazın etnik mənzərəsində mühüm dəyişikliklər baş verib. Türkmənçay və Ədirnə müqavilələrindən sonra regiona müxtəlif ərazilərdən ermənilərin köçürülməsi də bu prosesin mühüm istiqamətlərindən biri olub. Sonrakı mərhələlərdə azərbaycanlı əhalinin doğma yurdlarından sıxışdırılması və deportasiyası xalqımızın taleyində ağır izlər buraxıb. 1918-1920-ci illərdə baş verən qanlı hadisələr zamanı Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində dinc əhali böyük itkilərə məruz qalıb. Sovet hakimiyyəti illərində də azərbaycanlıların tarixi torpaqlarından deportasiyası davam edib və 1948-1953-cü illərdə həyata keçirilən köçürmə siyasəti bunun ən ağrılı nümunələrindən biri olub. Bütün bu hadisələr Azərbaycan xalqının milli yaddaşında qorunub saxlanılıb və tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılmasını zəruri edib.

1988-ci ildən etibarən Qarabağ ətrafında başlayan proseslər Azərbaycan üçün yeni və daha ağır bir mərhələnin başlanmasına səbəb oldu. Ermənistanın silahlı qüvvələrinin hərbi əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan ərazilərinin böyük hissəsi işğal edildi. Kənd və şəhərlər dağıdıldı, yüz minlərlə insan öz doğma yurdlarından didərgin salındı və məcburi köçkün həyatı yaşamağa məcbur oldu. Xocalıda törədilən faciə isə Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin və sağalmaz iz buraxan ən ağır cinayətlərdən biri kimi qaldı. İşğal illərində yaşayış məntəqələri ilə yanaşı, tarixi-mədəni irs nümunələri, dini abidələr, qəbiristanlıqlar və digər mədəniyyət obyektləri də ciddi dağıntılara məruz qaldı. Azərbaycanın işğal altında olan rayonlarında sosial və iqtisadi infrastrukturun böyük hissəsi tamamilə məhv edildi. Uzun illər ərzində aparılan beynəlxalq danışıqlar isə münaqişənin davamlı şəkildə həllinə gətirib çıxarmadı və işğal faktı dəyişməz olaraq qaldı. Azərbaycan dövləti bütün bu müddətdə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq ərazi bütövlüyünün bərpasını əsas məqsəd kimi qarşıya qoydu.

Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı uzun illər ərzində müxtəlif diplomatik platformalarda danışıqlar aparılıb. ATƏT-in Minsk qrupu çərçivəsində həyata keçirilən vasitəçilik səyləri təxminən üç onillik ərzində davam etsə də, işğal probleminin aradan qaldırılması mümkün olmayıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi dörd qətnamədə Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad edilməsi ilə bağlı tələblər irəli sürülmüşdü. Lakin həmin sənədlərin uzun müddət icrasız qalması münaqişənin həllini daha da mürəkkəbləşdirən amillərdən biri oldu. Azərbaycan tərəfi danışıqlar prosesində konstruktiv mövqe nümayiş etdirərək münaqişənin sülh yolu ilə həll edilməsinə çalışdığını dəfələrlə bəyan edib. Bununla yanaşı, işğalın davam etməsi və Ermənistanın müxtəlif dövrlərdə hərbi təxribatlara əl atması vəziyyətin gərgin olaraq qalmasına səbəb olub. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycanın öz ərazilərinin işğalı ilə barışmadığını bir daha nümayiş etdirdi. 2020-ci ilin iyulunda Tovuz istiqamətində baş verən döyüşlər isə bölgədəki gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyini göstərən hadisələrdən biri oldu.

2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan mövqelərinə və yaşayış məntəqələrinə genişmiqyaslı hücumları Vətən müharibəsinin başlanmasına gətirib çıxardı. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə əks-hücum əməliyyatlarına başlayaraq işğal altında olan ərazilərin azad edilməsi istiqamətində ardıcıl hərbi əməliyyatlar həyata keçirdi. Döyüşlər zamanı Azərbaycan Ordusunun şəxsi heyəti yüksək döyüş hazırlığı, peşəkarlıq və böyük fədakarlıq nümayiş etdirdi. Qırx dörd gün davam edən müharibə nəticəsində Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı və digər yaşayış məntəqələri işğaldan azad edildi. Azərbaycan Ordusunun qarşısında ən mürəkkəb istiqamətlərdən biri olan Şuşanın azad edilməsi Zəfərin mühüm mərhələsinə çevrildi. Şuşanın azad olunmasından sonra hərbi-siyasi vəziyyət Azərbaycanın lehinə əsaslı şəkildə dəyişdi. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli Bəyanat əsasında Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması ilə işğalın böyük bir hissəsinə son qoyuldu. Beləliklə, Azərbaycan xalqı uzun illər davam edən işğala hərbi-siyasi və milli iradə nümayiş etdirərək son qoydu.

Şuşanın azad edilməsi Azərbaycan tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan hadisələrdən biri kimi yadda qaldı. Qarabağın mədəniyyət paytaxtı olan bu qədim şəhərin azadlığı həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb etdi. Şuşa əməliyyatı Azərbaycan hərbçilərinin mürəkkəb relyef şəraitində göstərdiyi cəsarətin və peşəkarlığın parlaq nümunəsinə çevrildi. Bu qələbədən sonra Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində yeni quruculuq mərhələsi başladı. Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı, Kəlbəcər və Laçın istiqamətlərində genişmiqyaslı bərpa layihələri həyata keçirilməyə başladı. Yeni yolların, hava limanlarının, yaşayış komplekslərinin və digər infrastruktur obyektlərinin inşası həmin ərazilərin yenidən həyatla canlandırılmasına xidmət edir. Laçın şəhərinin, Zabux və Sus kəndlərinin nəzarətə götürülməsi ilə üçtərəfli Bəyanatda nəzərdə tutulan proseslər də başa çatdırıldı. Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işləri Zəfərin yalnız hərbi nəticə ilə məhdudlaşmadığını, həm də genişmiqyaslı bərpa prosesinə yol açdığını göstərir.

Vətən müharibəsində əldə olunan nəticənin mühüm amillərindən biri Azərbaycan cəmiyyətinin nümayiş etdirdiyi həmrəylik oldu. Müharibənin ilk günlərindən etibarən xalqın müxtəlif təbəqələri vahid məqsəd ətrafında birləşərək ordumuza mənəvi və maddi dəstək göstərdi. Azərbaycan əsgəri döyüş meydanında göstərdiyi qəhrəmanlıqla xalqın ona bəslədiyi inamı doğrultdu. Hərbi qulluqçuların fədakarlığı, şəhidlərin müqəddəs qurbanı və qazilərin mübarizəsi Zəfər tarixinin ayrılmaz hissəsinə çevrildi. Prezident İlham Əliyevin müharibə dövründə həyata keçirdiyi siyasi və diplomatik fəaliyyət Azərbaycanın mövqeyinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasında mühüm rol oynadı. Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə təqdim edilməsi informasiya müstəvisində aparılan mübarizənin də əhəmiyyətini artırdı. Zəfərdən sonra dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri şəhid ailələrinin və qazilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi oldu. Bu yanaşma şəhidlərin xatirəsinə ehtiramın yalnız müəyyən günlərlə məhdudlaşmadığını, onların ailələrinin daim dövlət diqqətində saxlanıldığını göstərir.

Bu gün Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini tam təmin etmiş dövlət kimi yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma işləri ölkənin gələcək inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı Böyük Qayıdış proqramının əsas məqsədlərindən biri kimi həyata keçirilir. Yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, sosial obyektlərin yaradılması və nəqliyyat infrastrukturunun qurulması həmin bölgələrin iqtisadi və sosial həyatının yenidən formalaşmasına imkan yaradır. Azərbaycanın əldə etdiyi Zəfər həm də dövlətin qarşısında yeni məsuliyyətlər və uzunmüddətli vəzifələr müəyyənləşdirib. Şəhidlərimizin xatirəsinin yaşadılması, onların ailələrinə diqqətin davam etdirilməsi və qazilərimizin sosial rifahının qorunması bu vəzifələr sırasında xüsusi yer tutur. 27 sentyabr Anım Günü bütün bu tarixi proseslərin başlanğıcında dayanan fədakarlığı xatırlamaq üçün mühüm mənəvi körpüdür. Azərbaycan xalqı şəhidlərinin əziz xatirəsini daim uca tutaraq onların uğrunda can verdiyi Vətən torpaqlarının gələcək nəsillərə bütöv və firavan şəkildə çatdırılmasını özünün müqəddəs borcu hesab edir.