YENİ AZƏRBAYCAN PARTİYASI

Təvəkkül Əliyev

YAP Şuşa rayon təşkilatının sədri

Azərbaycan son illərdə investisiya imkanlarını genişləndirən ölkələrdən biri kimi diqqət çəkir. Ölkənin coğrafi mövqeyi bu prosesdə mühüm amillərdən biri hesab olunur. Azərbaycan Avropa ilə Asiyanı birləşdirən nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşir. Bu xüsusiyyət ölkəyə logistika və tranzit sahəsində əlavə imkanlar yaradır. Eyni zamanda enerji ehtiyatları iqtisadi əməkdaşlıq üçün uzunmüddətli baza formalaşdırır. Son dövrdə isə investisiya siyasətində qeyri-neft sektorunun xüsusi çəkisinin artırılması istiqamətində tədbirlər görülür. Prezident İlham Əliyev də müxtəlif çıxışlarında iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini strateji məqsədlər sırasında göstərir. Belə yanaşma ölkənin investisiya gündəliyinin yalnız enerji ilə məhdudlaşmadığını nümayiş etdirir.

Azərbaycanın investisiya mühitinin formalaşmasında makroiqtisadi sabitlik xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sabit iqtisadi göstəricilər investorların uzunmüddətli layihələr üzrə qərar qəbul etməsinə təsir edən əsas amillərdəndir. Prezident İlham Əliyev II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda son 20 il ərzində ölkəyə 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edildiyini bildirib. Bu göstərici ölkənin uzunmüddətli kapital cəlbetmə siyasətinin miqyasını göstərən mühüm rəqəmdir. Həmin prosesdə enerji layihələri ilə yanaşı müxtəlif infrastruktur təşəbbüsləri də rol oynayıb. Dövlətin yaratdığı iqtisadi mexanizmlər investorların Azərbaycan bazarına marağının artırılmasına yönəlib. Qeyri-neft sahələrinə kapital axınının genişləndirilməsi bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biridir. Bununla yanaşı, yeni investisiyaların texnologiya və təcrübə gətirməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Hazırda qeyri-neft iqtisadiyyatının inkişafı Azərbaycanın investisiya strategiyasının əsas mövzularındandır. Prezident İlham Əliyevin Forum iştirakçılarına müraciətində 2025-ci ildə qeyri-neft sektorunun ÜDM-də payının 72 faizə çatdığı qeyd olunur. Həmin müraciətdə 2020-ci ildən sonra qeyri-neft sektorunda real artımın orta hesabla illik 5 faiz təşkil etdiyi bildirilib. Qeyri-neft sənayesinin artması istehsal imkanlarının genişləndiyini göstərən göstəricilərdən biri kimi təqdim edilir. Qeyri-neft ixracının yüksəlməsi də iqtisadi şaxələndirmənin digər istiqamətidir. Bu tendensiya yeni istehsal sahələrinin və ixrac yönümlü müəssisələrin inkişafını stimullaşdırır. Sənaye parkları və iqtisadi zonalar həmin proses üçün infrastruktur imkanları yaradır. Beləliklə, investisiya siyasəti təkcə maliyyə resurslarının cəlbinə deyil, iqtisadi strukturun yenilənməsinə də bağlanır.

Nəqliyyat-logistika sahəsi Azərbaycanın investisiya imkanlarının digər mühüm istiqamətidir. Ölkə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarının kəsişmə nöqtələrindən birində yerləşir. Prezident İlham Əliyev tranzit daşımalarının həcminin artdığını və 2026-cı ildə 16 milyon tona çatmasının gözlənildiyini bildirib. Dövlət başçısının açıqladığı hədəfə əsasən, 2030-cu ilədək bu göstəricinin 25 milyon tona və daha yüksək səviyyəyə çatdırılması nəzərdə tutulur. Bu məqsədin reallaşması Azərbaycan ərazisindən keçən ticarət axınlarının genişləndirilməsindən asılıdır. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Xəzər üzərindən bağlantılar və digər logistika infrastrukturu bu sistemin tərkib hissələridir. Tranzit imkanlarının artması yeni anbar, xidmət və istehsal layihələri üçün də tələbat yarada bilər. Bu baxımdan logistika yalnız nəqliyyat sahəsi deyil, investisiya ekosisteminin bir elementi kimi çıxış edir.

Enerji sektoru da Azərbaycan iqtisadiyyatında mühüm mövqeyini qoruyur. Ölkənin neft və qaz ehtiyatları uzun illər ərzində xarici kapitalın əsas istiqamətlərindən birini təşkil edib. 2026-cı ildə keçirilən Forumda enerji sahəsində yeni investisiya razılaşmaları barədə də məlumat verilib. Reuters-in məlumatına görə, Forum çərçivəsində 10 milyard dollardan artıq investisiya potensialını əhatə edən razılaşmalar açıqlanıb. Absheron yatağının tammiqyaslı işlənməsi üzrə yekun investisiya qərarı da həmin prosesdə yer alıb. Prezident İlham Əliyev ikinci mərhələnin qaz hasilatını illik təxminən 5 milyard kubmetr artırmasının gözlənildiyini bildirib. Bununla yanaşı, Azərbaycanın enerji gündəliyində bərpa olunan enerji və yaşıl enerji dəhlizləri də getdikcə daha çox yer tutur. Enerji layihələrinin şaxələndirilməsi ölkənin regional və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinə yeni istiqamətlər əlavə edir.

İnvestisiya gündəliyinin mühüm hissələrindən biri rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafıdır. Prezident İlham Əliyev Forumda rəqəmsal infrastrukturun və süni intellekt imkanlarının genişləndirilməsinə diqqət çəkib. Bu sahədə əsas məsələlərdən biri müvafiq insan kapitalının hazırlanmasıdır. Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik üzrə təhsil və hazırlıq imkanlarının yaradılması bu istiqamətdə görülən işlər sırasında göstərilir. Rəqəmsal transformasiya iqtisadiyyatın ənənəvi sahələrində məhsuldarlığın artırılmasına da təsir göstərə bilər. Data mərkəzləri və süni intellekt layihələri isə yeni investisiya istiqamətləri kimi nəzərdən keçirilir. Belə layihələr üçün texnologiya ilə yanaşı, ixtisaslı kadr bazasının mövcudluğu da vacib şərtdir. Buna görə insan kapitalının inkişafı investisiya siyasətinin texnoloji mərhələsi ilə birbaşa əlaqələndirilir.

Azərbaycanın investisiya mühiti haqqında müzakirələrdə institusional və infrastruktur amilləri də ön plana çıxır. Dövlətin təqdim etdiyi imkanlar sırasında sənaye parkları, Ələt Azad İqtisadi Zonası və dövlət-özəl tərəfdaşlığı mexanizmləri göstərilir. Vergi və gömrük güzəştləri də müəyyən layihələrin həyata keçirilməsi üçün əlavə stimul yarada bilər. Prezident İlham Əliyev investorlar üçün proqnozlaşdırılan iqtisadi və vergi mühitinin vacibliyini vurğulayıb. Eyni zamanda, investisiyalara yanaşmanın yalnız kapital cəlbi ilə məhdudlaşmadığı qeyd olunub. Texnologiya, innovasiya, təcrübə və yeni bazarlara çıxış imkanları da tərəfdaşlıq üçün mühüm meyarlar kimi təqdim edilir. II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu bu istiqamətlərin beynəlxalq biznes dairələri ilə müzakirə edildiyi platformalardan biri olub. Forumun gündəliyi Azərbaycanın gələcək investisiya siyasətində müxtəlif sektorların paralel inkişaf etdirilməsinə yönələn yanaşmanı əks etdirib.