Xəbərlər
Zəfərlərdən-zəfərlərə
Təvəkkül Əliyev
YAP Şuşa rayon təşkilatının sədri
Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti mühüm mərhələlərdən birini təşkil edir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uzun illər ərzində həyata keçirdiyi siyasi və idarəçilik fəaliyyəti Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatının müxtəlif mərhələləri ilə sıx bağlı olmuşdur. Onun dövlətçilik konsepsiyasında Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyənləşdirilmişdir. Ümummilli Lider Heydər Əliyev dövlət idarəçiliyində sabitliyin, ardıcıllığın və milli maraqların nəzərə alınmasının vacibliyini daim ön plana çəkmişdir. Onun siyasi fəaliyyətində dövlət institutlarının gücləndirilməsi ilə yanaşı, cəmiyyətin sosial və iqtisadi inkişafının təmin olunması da mühüm yer tutmuşdur. Dövlət quruculuğuna münasibətdə Ümummilli Lider Heydər Əliyev cari problemlərin həlli ilə yanaşı, gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə də xüsusi diqqət yetirmişdir. Milli dövlətçilik ənənələrinin qorunması, Azərbaycan xalqının tarixi irsinin yaşadılması və milli-mənəvi dəyərlərin müdafiəsi onun siyasi fəaliyyətinin mühüm xüsusiyyətlərindən olmuşdur. Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində öz mövqeyini möhkəmləndirməsi də dövlətçilik siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi formalaşmışdır. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsi dövlət müstəqilliyi, milli maraqlar və davamlı inkişaf kimi anlayışların qarşılıqlı əlaqəsi əsasında xarakterizə olunur. Bu baxımdan onun fəaliyyəti Azərbaycanın müasir siyasi tarixinin mühüm səhifələrindən biri hesab edilir.
Azərbaycanın 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etməsi ölkənin siyasi və ictimai həyatında yeni mərhələnin başlanmasına səbəb oldu. Lakin müstəqilliyin ilk illərində dövlət qarşısında bir sıra mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi məsələlər meydana çıxmışdı. Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün genişlənməsi ölkənin təhlükəsizlik vəziyyətinə ciddi təsir göstərirdi. Hərbi qarşıdurma ilə yanaşı, iqtisadi sistemdə yaranmış böhran da dövlətin imkanlarını məhdudlaşdıran amillərdən biri idi. Ölkə daxilində müxtəlif siyasi qüvvələr arasında gedən mübarizə idarəetmə proseslərinin sabitliyinə mənfi təsir göstərirdi. Dövlət institutlarının kifayət qədər möhkəmlənməməsi mövcud problemlərin həllini daha da çətinləşdirirdi. Əhalinin sosial vəziyyətinin ağırlaşması cəmiyyətdə narahatlığın artmasına gətirib çıxarırdı. 1993-cü ilin may və iyun aylarında siyasi vəziyyət daha da mürəkkəbləşərək vətəndaş qarşıdurması təhlükəsini artırmışdı. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar meydana gəlmişdi. Ölkənin üzləşdiyi mürəkkəb vəziyyətin aradan qaldırılması üçün siyasi təcrübəyə və idarəçilik bacarığına malik rəhbərliyə ehtiyac daha aydın şəkildə ortaya çıxmışdı.
1993-cü ildə Azərbaycanda yaranmış siyasi böhran ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Belə bir tarixi mərhələdə xalqın tələbi ilə Ümummilli Lider Heydər Əliyev Bakıya dəvət edildi. Onun siyasi proseslərə qoşulması ölkədə dövlət idarəçiliyinin gələcək istiqamətlərinə ciddi təsir göstərən hadisələrdən birinə çevrildi. 1993-cü il iyunun 15-də Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi mühüm siyasi hadisə oldu. Bu hadisə sonrakı dövrdə ölkənin ictimai-siyasi həyatında yeni mərhələnin formalaşmasına şərait yaratdı. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin qarşısında duran əsas məsələlərdən biri ölkədə siyasi sabitliyin bərpa edilməsi idi. Dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi və dövlət institutlarının fəaliyyətinin səmərəliliyinin artırılması da qarşıda duran mühüm vəzifələr sırasında idi. Bununla yanaşı, Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması və dövlətçiliyin möhkəm əsaslar üzərində inkişaf etdirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlət quruculuğu istiqamətində ardıcıl tədbirlərin həyata keçirilməsinə başlanıldı. 1993-cü ildən sonrakı mərhələ Azərbaycanın siyasi tarixində sabitlik və dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi ilə xarakterizə olunan yeni dövrün başlanğıcı oldu.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində Naxçıvan dövrü xüsusi yer tutur. O, 1990-cı ildə Azərbaycana qayıtdıqdan sonra siyasi fəaliyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasında davam etdirmişdir. 1991-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi onun siyasi fəaliyyətində mühüm mərhələnin başlanmasına səbəb olmuşdur. Naxçıvanda həyata keçirilən siyasi fəaliyyət zamanı milli dövlətçilik məsələləri xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılırdı. Həmin dövrdə Azərbaycanın müstəqilliyi, milli maraqları və dövlətçilik ənənələri ilə bağlı məsələlər siyasi gündəmin mühüm hissəsini təşkil edirdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Naxçıvandakı fəaliyyəti onun sonrakı siyasi fəaliyyətinin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynadı. 1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransının keçirilməsi ölkənin siyasi həyatında mühüm hadisələrdən biri oldu. Ümummilli Lider Heydər Əliyev həmin konfransda Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri seçildi. Bununla onun siyasi təşkilatlanma sahəsində fəaliyyəti yeni mərhələyə qədəm qoydu və partiya Azərbaycanın siyasi həyatında mühüm aktorlardan birinə çevrildi. Naxçıvan mərhələsində formalaşan siyasi təcrübə sonrakı illərdə dövlət idarəçiliyinə və siyasi strategiyanın müəyyənləşdirilməsinə təsir edən amillərdən biri oldu.
Müstəqil Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri yeni dövlət quruluşunun hüquqi əsaslarının yaradılması idi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə hüquqi dövlət prinsiplərinin formalaşdırılması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi. Dövlət institutlarının fəaliyyətinin qanunvericilik əsasında tənzimlənməsi dövlət idarəçiliyinin mühüm şərtlərindən biri kimi nəzərdən keçirilirdi. Bu prosesin ən mühüm nəticələrindən biri 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi oldu. Konstitusiyanın qəbul edilməsi müstəqil Azərbaycanın dövlət quruluşunun əsas prinsiplərinin hüquqi baxımdan müəyyənləşdirilməsinə imkan yaratdı. Əsas Qanunda Azərbaycan Respublikasının demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət olması ilə bağlı fundamental müddəalar təsbit edildi. İnsan hüquq və azadlıqlarının təmin olunması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirildi. Dövlət hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyət prinsiplərinin hüquqi əsaslarının müəyyən edilməsi idarəetmə sisteminin inkişafına təsir göstərdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətində hüquq və qanunun dövlət idarəçiliyində mühüm rol oynaması əsas prinsiplərdən biri idi. Konstitusiyanın qəbul edilməsi Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi hüquqi və institusional inkişafında mühüm mərhələ təşkil etdi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın iqtisadi potensialının artırılması ilə bağlı olmuşdur. Müstəqilliyin ilk illərində iqtisadi tənəzzülün qarşısının alınması və yeni iqtisadi münasibətlərin formalaşdırılması əsas məsələlər sırasında idi. Azərbaycanın zəngin enerji resurslarından ölkənin uzunmüddətli inkişafı məqsədilə istifadə edilməsi mühüm strategiyaya çevrildi. Bu istiqamətdə milli neft strategiyasının hazırlanması və həyata keçirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıdı. 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın enerji sektorunda yeni mərhələnin əsasını qoydu. Müqavilənin imzalanması xarici sərmayələrin Azərbaycan iqtisadiyyatına cəlb olunması üçün geniş imkanlar yaratdı. Enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılması ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə də şərait yaratdı. Neft strategiyası yalnız enerji sektorunun inkişafına deyil, Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsinə də təsir göstərən amillərdən biri oldu. Bu siyasət nəticəsində ölkənin beynəlxalq enerji layihələrində iştirakı genişləndi və iqtisadi imkanları artdı. Milli neft strategiyası Azərbaycanın müstəqillik dövründə həyata keçirdiyi uzunmüddətli iqtisadi siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri kimi formalaşdı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətində Azərbaycan xalqının milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Milli kimliyin və tarixi yaddaşın yaşadılması dövlətçilik düşüncəsinin mühüm elementlərindən biri kimi qəbul edilirdi. Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin gələcək nəsillərə çatdırılması bu istiqamətdə həyata keçirilən fəaliyyətin əsas məsələlərindən olmuşdur. Bununla yanaşı, ölkənin müasir dünya ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi dövlət siyasətinin digər mühüm istiqamətini təşkil edirdi. Azərbaycanın müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi və diplomatik münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli idi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycanın xarici siyasətində milli maraqların qorunmasına xüsusi diqqət yetirirdi. Ölkənin beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının genişləndirilməsi Azərbaycanın dünya siyasətində daha fəal iştirakına imkan verirdi. Enerji layihələri də Azərbaycanın regional və beynəlxalq əlaqələrinin inkişafında mühüm amillərdən birinə çevrilmişdi. Milli dəyərlərin qorunması ilə müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminə inteqrasiya prosesinin paralel aparılması dövlət siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri idi. Bu yanaşma Azərbaycanın milli dövlətçilik ənənələrini qorumaqla yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməsinə şərait yaratdı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti Azərbaycanın müstəqillik tarixinin mühüm mərhələləri ilə sıx bağlı olmuşdur. Onun dövlətçilik fəaliyyətində siyasi sabitliyin təmin edilməsi və dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi mühüm yer tutmuşdur. Hüquqi dövlət quruculuğu və qanunvericilik sisteminin inkişaf etdirilməsi də həyata keçirilən siyasətin əsas istiqamətlərindən biri olmuşdur. İqtisadi sahədə aparılan islahatlar və milli neft strategiyasının həyata keçirilməsi Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə təsir göstərmişdir. Dövlət müstəqilliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin əsas məqsədlərindən biri kimi çıxış etmişdir. Milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması və tarixi irsin qorunması dövlətçilik siyasətində mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir. Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin gücləndirilməsi də bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri olmuşdur. Prezident İlham Əliyev sonrakı dövrdə Azərbaycanın inkişafı ilə bağlı həyata keçirilən dövlət siyasətində müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi məsələlərinə diqqət yetirmişdir. Azərbaycanın müasir inkişaf proseslərinin formalaşmasında dövlətçilik ənənələrinin və uzunmüddətli siyasi strategiyaların mühüm rolu olmuşdur. Bu baxımdan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi Azərbaycanın siyasi, hüquqi və iqtisadi inkişaf tarixinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi öyrənilir.