Xəbərlər
Yeni dövrün strateji reallıqları Azərbaycanın sosial-iqtisadi yüksəlişini və siyasi nüfuzunun artmasını göstərir
Nurlan Həsənov
Milli Məclisin deputatı
2025-ci ilin hadisələri və Prezident İlham Əliyevin yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibə ölkəmizin regional rolunun genişlənməsi, beynəlxalq əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi və dayanıqlı iqtisadi inkişaf strategiyasının prioritetlərini nümayiş etdirir. Müsahibədə, həmçinin nəqliyyat-logistika sahəsində yeni imkanlar, Çin və ABŞ ilə əməkdaşlığın perspektivləri, hərbi-texniki və kibertəhlükəsizlik sahəsindəki təşəbbüslər, maliyyə dayanıqlılığı və xarici borcun azaldılması kimi strateji məsələlər geniş şəkildə təqdim olunub. Bu kontekstdə müsahibə həm də Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf yolunu, regional təsir imkanlarını və strateji prioritetlərini aydın şəkildə ortaya qoyur.
Ölkəmizin nəqliyyat və logistika sektoru son illərdə strateji önəm kəsb edir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Qərb arasında etibarlı tranzit dəhliz rolunu oynayır və bu faktor beynəlxalq ticarət axınlarında həlledici faktor kimi qəbul olunur. Çin Xalq Respublikası hazırda Xəzər dənizinə dəmir yolu, həmçinin Qırğızıstan və Özbəkistan vasitəsilə yeni dəmir yolu layihələrini maliyyələşdirir, milyardlarla dollar sərmayə yatırır. Bu layihələr mürəkkəb relyef şəraitində, çoxsaylı tunellər və körpülər tələb etməklə icra olunur. Belə bir investisiya Azərbaycanın tranzit potensialının gələcəkdə davamlı artacağını göstərir. Bundan əlavə, yükdaşımaların Zəngəzur dəhlizi boyunca həyata keçirilməsi Azərbaycanın həm Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə əlaqəsini, həm də beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi funksiyasını gücləndirir. Alternativ marşrutların mövcudluğu tranzit daşımaların rəqabətqabiliyyətliliyini təmin edir və monopoliyalaşmanın qarşısını alır, bu isə tariflərin daha sərfəli olmasına imkan yaradır. Bu baxımdan Azərbaycanın regional nəqliyyat mərkəzi kimi rolu getdikcə artır.
Azərbaycan və Çin arasındakı əməkdaşlıq yalnız iqtisadi sahə ilə məhdudlaşmır, strateji və hərbi sahələri də əhatə edir. Son dövrlərdə imzalanmış sənədlər və hərbi texnikanın alınması, həmçinin müştərək müəssisələrin yaradılması ölkələr arasında yeni fəaliyyət sahələrinin açıldığını göstərir. Həmin əməkdaşlıq iqtisadi baxımdan yükdaşımaların artımını təmin etməklə yanaşı, siyasi və strateji baxımdan da dövlətimizin mövqeyini gücləndirir. Bu əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilən hərbi-texniki layihələr həmçinin ölkələr arasında etimad mühitinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Hər iki tərəf strateji xarakterli qərarlar qəbul edərək, uzunmüddətli perspektivdə bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunmasına töhfə verir.
Azərbaycan və ABŞ arasında münasibətlərdə yeni mərhələ açılıb. Paraflanmış sülh sazişi və strateji əməkdaşlıq iki ölkə arasında iqtisadi və texnoloji əlaqələrin sürətlə inkişafına imkan yaradıb. Xüsusilə süni zəka və IT sahəsində ölkəmizin regional mərkəzə çevrilmək potensialı diqqət çəkir. Məlumat mərkəzlərinin yaradılması və kibertəhlükəsizlik layihələri dövlətimizin texnoloji infrastrukturunu gücləndirir. Bu çərçivədə həm mütəxəssislərin xarici təlimləri, həm də Azərbaycanda təşkil olunan təlimlər yüksək səviyyədə həyata keçirilir. Potensialın güclü olması və siyasi iradənin möhkəmliyi ölkəni regional süni zəka və IT hub-a çevirmək məqsədinə real yaxınlaşdırır. ABŞ şirkətləri isə bu prosesdə əsas tərəfdaş olaraq çıxış edir.
Ölkəmizin iqtisadi müstəqilliyi son illərdə ciddi dərəcədə möhkəmlənib. Xarici borcun ÜDM-in 6+ faizinə qədər aşağı salınması Azərbaycanın maliyyə dayanıqlığını göstərir. Dövlətin maliyyə ehtiyatları xarici borcu 16-17 dəfə üstələyir ki, bu da iqtisadi təhlükəsizliyin güclü təminatıdır. Strateji qərarlar, o cümlədən qızıl ehtiyatlarının artırılması, gələcək maliyyə risklərinə qarşı yüksək hazırlığı nümayiş etdirir. Dövlət sosial və müdafiə sahələrinə investisiyaları kəsmədən, eyni zamanda nəqliyyat və enerji layihələrini maliyyələşdirməklə dayanıqlı inkişafı qoruyur. Bu amillər reallaşdırılan iqtisadi siyasətdə strateji yanaşmanın real təzahürüdür.
Azərbaycanın iqtisadi göstəriciləri beynəlxalq reytinq agentlikləri tərəfindən də yüksək dəyərləndirilir. Moody’s və Fitch agentlikləri ölkənin kredit reytinqini yeniləyərək proqnozu sabitdən müsbətə dəyişmişdir. Bu göstəricilər dövlətin böyük ehtiyatları, aşağı xarici borcu və özünü təmin edən iqtisadiyyatın göstəricisidir. Yüksək kredit reytinqi həm prestij, həm də xarici borc resurslarının daha sərfəli şərtlərlə əldə olunmasına imkan yaradır. Bu xüsusilə borc götürmək qərarı verildikdə, ölkəyə əlverişli maliyyə şərtləri təmin edir. Dövlətin davamlı və proaktiv yanaşması reytinq göstəricilərinin real potensialını əks etdirir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi Azərbaycanın regional və qlobal siyasətdə strateji baxışının real nəticələrini ortaya qoyur. Nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, xarici investisiyaların cəlb olunması, süni zəka və IT sahəsində regional mərkəz rolunun gücləndirilməsi, hərbi-texniki əməkdaşlıq, iqtisadi dayanıqlılıq və maliyyə sabitliyi ölkənin gələcək inkişaf yolunun əsas istiqamətlərini təşkil edir.
Bütün bu istiqamətlər birgə olaraq Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirir, iqtisadi və sosial dayanıqlılığı artırır, regionda etibarlı tərəfdaş kimi rolunu gücləndirir. Bu strateji yanaşma, həmçinin ölkənin qlobal iqtisadi və siyasi proseslərdə aktiv iştirakını təmin edən əsas amildir.