Xəbərlər
31 Mart soyqırımının ağır nəticələri
Arif Fərzəliyev
YAP Cəbrayıl rayon təşkilatının sədri
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü Azərbaycan xalqının tarixində dərin iz buraxmış ən faciəli hadisələrdən birinin anım günüdür. Bu gün 1918-ci ilin mart-aprel aylarında azərbaycanlılara qarşı törədilmiş kütləvi qırğınların qurbanlarının xatirəsinə həsr olunur. Həmin hadisələr təkcə bir dövrün faciəsi deyil, eyni zamanda xalqımızın milli yaddaşına həkk olunmuş ağır bir dərsdir.
XX əsrin əvvəlləri dünya tarixində mürəkkəb və ziddiyyətli hadisələrlə yadda qalmışdır. Birinci Dünya müharibəsinin yaratdığı siyasi boşluq, imperiyaların dağılması və regionda baş verən hakimiyyət uğrunda mübarizə Cənubi Qafqazda da gərginliyi artırmışdı. Bu şəraitdə 1918-ci ilin mart ayında Bakı şəhərində və digər bölgələrdə azərbaycanlılara qarşı erməni daşnaqları tərəfindən planlı şəkildə zorakılıq aksiyaları həyata keçirilmişdir. Bu hadisələr tarixə “Mart qırğınları” kimi daxil olmuşdur.
1918-ci ilin martın son günlərindən başlayaraq Bakı şəhərində minlərlə azərbaycanlı erməni daşnaqları tərəfindən qətlə yetirilmiş, evlər yandırılmış, mədəniyyət abidələri dağıdılmışdır. Qırğınlar təkcə Bakı ilə məhdudlaşmamış, Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur, Naxçıvan və digər bölgələrə də yayılmışdır. Şamaxıda yüzlərlə kənd yerlə-yeksan edilmiş, məscidlər yandırılmış, dinc əhali amansızcasına öldürülmüşdür. Qubada isə sonradan aşkar edilən kütləvi məzarlıqlar bu faciənin miqyasını və vəhşiliyini açıq şəkildə sübut edir.
Bu hadisələr zamanı qadınlar, uşaqlar və qocalar belə xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirilmişdir. İnsanlar yalnız milli mənsubiyyətlərinə görə hədəfə alınmış, bu isə hadisələrin açıq şəkildə soyqırımı xarakteri daşıdığını göstərir. Mənbələrə görə, on minlərlə azərbaycanlı bu qırğınların qurbanı olmuşdur.
Uzun illər ərzində, xüsusilə sovet dövründə bu hadisələrə obyektiv qiymət verilməmiş, həqiqətlər gizlədilmişdir. Yalnız Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra bu faciəyə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verilmişdir. 1998-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən imzalanmış fərmanla 31 Mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi rəsmən elan edilmişdir. Bu qərar tariximizin qaranlıq səhifələrinin üzə çıxarılması və qurbanların xatirəsinin əbədiləşdirilməsi baxımından mühüm addım olmuşdur.
Bu gün Azərbaycan dövləti beynəlxalq aləmdə bu həqiqətlərin tanıdılması istiqamətində ardıcıl iş aparır. Tarixçilər, tədqiqatçılar və ictimai xadimlər həmin dövrün sənədlərini araşdıraraq dünya ictimaiyyətinə çatdırmağa çalışırlar ki, bu faciələr unudulmasın və bir daha təkrarlanmasın.
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü yalnız matəm günü deyil, həm də milli həmrəylik və yaddaş günüdür. Bu gün hər bir azərbaycanlı öz tarixini xatırlayır, keçmişdən nəticə çıxarır və gələcəyə daha güclü addımlamağın vacibliyini dərk edir. Tarixi unutmaq – onu təkrar yaşamaq təhlükəsi ilə üzləşmək deməkdir.
Nəticə olaraq, 31 Mart hadisələri Azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz buraxmışdır. Bu gün biz yalnız qurbanların xatirəsini yad etmirik, eyni zamanda tariximizin həqiqətlərini qorumağa və gələcək nəsillərə ötürməyə borclu olduğumuzu bir daha anlayırıq. Bu faciə həm kədərimizin, həm də milli dirəniş və möhkəmliyimizin simvoludur.