Xəbərlər
31 Mart qırğınları əvvəlcədən hazırlanmış planın tərkib hissəsi idi
Nazimə Şamıyeva
YAP Füzuli rayon təşkilatının sədri
Tarix hər zaman ədalətli olmur. Bəzən o, həqiqətləri gizlədir, bəzən isə qanlı səhifələrini illərlə susqun saxlayır. Lakin elə hadisələr var ki, onları nə zaman, nə də unutqanlıq silə bilir. 31 mart faciəsi də Azərbaycan xalqının yaddaşına silinməz iz buraxmış, bir millətin taleyini dəyişmiş belə ağır və ağrılı səhifələrdən biridir.
1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən hadisələr təkcə bir bölgəni deyil, bütöv bir xalqı hədəfə alan sistemli qırğın idi. Həmin dövrdə Bakı şəhərində başlayan hadisələr qısa müddət ərzində digər bölgələrə – Şamaxıya, Qubaya, Qarabağa, Zəngəzura və Lənkərana yayıldı. Bu torpaqlarda yaşayan minlərlə dinc azərbaycanlı yalnız milli kimliyinə görə amansızcasına qətlə yetirildi.
Bakı hadisələri ilə başlayan bu qanlı proses əslində əvvəlcədən hazırlanmış planın tərkib hissəsi idi. Şəhərdə yaşayan azərbaycanlı əhaliyə qarşı silahlı hücumlar təşkil olundu, yaşayış məhəllələri top atəşinə tutuldu. Üç gün ərzində Bakı qan gölünə çevrildi. Minlərlə insan öldürüldü, yaralandı, itkin düşdü. Küçələrdə cəsədlər qaldı, evlər yandırıldı, ailələr məhv edildi.
Lakin faciənin miqyası bununla bitmədi. Şamaxıda törədilən vəhşiliklər insan ağlının qəbul edə bilməyəcəyi dərəcədə idi. Tarixi mənbələrə görə, burada yüzlərlə kənd dağıdılmış, minlərlə insan qətlə yetirilmişdir. Məscidlər, o cümlədən qədim dini abidələr yandırılmış, içərisində sığınacaq tapan insanlar diri-diri məhv edilmişdir. Bu, təkcə insanlara qarşı deyil, həm də xalqın mədəni irsinə qarşı yönəlmiş vandalizm idi.
Quba bölgəsində baş verən hadisələr isə soyqırımının ən dəhşətli sübutlarından biri kimi tarixə düşmüşdür. Sonradan aşkarlanan kütləvi məzarlıqlar burada minlərlə insanın amansızcasına öldürüldüyünü təsdiqlədi. Bu məzarlıqlar təkcə qurbanların deyil, həm də susdurulmağa çalışılan həqiqətlərin səsi oldu. Onlar illər sonra belə danışır, baş verənləri dünyaya çatdırır. Bu hadisələrin arxasında dayanan məqsəd aydın idi – Azərbaycan xalqını öz tarixi torpaqlarından sıxışdırıb çıxarmaq, onun varlığını zəiflətmək və milli kimliyini məhv etmək. Bu, təkcə hərbi və ya siyasi qarşıdurma deyildi. Bu, etnik təmizləmə siyasəti, soyqırımı aktı idi.
Xalqın yaddaşı onun kimliyidir. Yaddaşını itirən xalq köklərindən qopar, tarixini unudar və gələcəyini təhlükə altına qoyar. Məhz buna görə 31 mart faciəsini xatırlamaq, onu gələcək nəsillərə çatdırmaq hər bir azərbaycanlının borcudur. Uzun illər bu hadisələrə lazımi siyasi və hüquqi qiymət verilməmişdir. Lakin müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycan dövləti bu tarixi həqiqətlərin üzə çıxarılması istiqamətində mühüm addımlar atdı. 31 mart tarixi Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi rəsmiləşdirildi. Bu qərar yalnız anım xarakteri daşımır, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanan ciddi bir mesajdır: tarix saxtalaşdırıla bilməz və həqiqətlər gec-tez üzə çıxır.
Bu gün dünyada informasiya müharibələrinin getdiyi bir dövrdə tarixi həqiqətlərin qorunması daha da vacibdir. 31 mart faciəsi yalnız Azərbaycan xalqının deyil, ümumilikdə insanlığın yaddaşında qalmalı olan bir dərsdir. Çünki belə faciələr yalnız bir millətə qarşı törədilsə də, əslində bütün bəşəriyyətə qarşı cinayətdir.
Eyni zamanda bu faciə xalqımızın sınmadığını, əksinə daha da gücləndiyini göstərdi. Qanlı hadisələr xalqın iradəsini qıra bilmədi. Azərbaycan xalqı bütün bu çətinliklərə baxmayaraq öz milli kimliyini qorudu, dövlətçilik ənənələrini yaşatdı və nəhayət, müstəqil dövlətini qurdu.
31 mart – təkcə hüzn günü deyil. Bu, həm də yaddaş, ədalət və mübarizə günüdür. Bu tarix bizə xatırladır ki, azadlıq və müstəqillik asan əldə olunmayıb. Bu torpaqların hər qarışı uğrunda can verənlərin, qətlə yetirilən günahsız insanların xatirəsi daim uca tutulmalıdır.