Xəbərlər
Azərbaycan - qlobal siyasi proseslərin fəal aktoru
Arif Qasımov
YAP Sədərək rayon təşkilatının sədri
Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il 4 may tarixində Avropa Siyasi Birliyinin 8-ci Zirvə Toplantısı çərçivəsində videobağlantı formatında etdiyi çıxış Azərbaycanın regionda davamlı sülhün təmin olunması istiqamətində nümayiş etdirdiyi siyasi iradənin və prinsipial mövqeyin beynəlxalq ictimaiyyətə növbəti dəfə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərində keçirilən bu toplantıda Prezidentin səsləndirdiyi fikirlər regionda formalaşmış yeni geosiyasi reallıqların mahiyyətini, sülh prosesinin hazırkı mərhələsini və gələcək perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoydu.
Cənab İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycan postmünaqişə dövründə sülh gündəliyinə sadiq qalan tərəfdir və bütün çətinliklərə baxmayaraq, regionda sabitliyin təmin olunması üçün konstruktiv təşəbbüslərlə çıxış edir. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Azərbaycan beynəlxalq hüquqa əsaslanan münasibətlərin formalaşmasını dəstəkləyir və Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində konkret addımlar atır. Bununla yanaşı, Prezident bəzi qüvvələrin regionda davamlı sülhün əldə olunmasına mane olmağa çalışdıqlarını da diqqətə çatdırdı. Bu qüvvələr müxtəlif siyasi manipulyasiyalar, ikili standartlar və informasiya təxribatları vasitəsilə Cənubi Qafqazda gərginliyin davam etməsində maraqlı olduqlarını nümayiş etdirirlər.
Çıxış zamanı Prezident İlham Əliyevin xüsusi vurğuladığı məsələlərdən biri də Azərbaycanın sülh təşəbbüslərinin beynəlxalq səviyyədə dəstəklənməsi idi. Dövlət başçısı bildirdi ki, Azərbaycan Ermənistanın “Avropa Siyasi Birliyi” Zirvə toplantısına ev sahibliyini dəstəkləyib və bu addım qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə növbəti Zirvə görüşlərindən birinin 2028-ci ildə Azərbaycanda keçirilməsi təklif olunub və bu təşəbbüs qəbul edilib. Ermənistanın da bu namizədliyi dəstəkləməsi Prezident tərəfindən regionda sülhün mümkün və real olmasının göstəricisi kimi qiymətləndirildi.
Bu məqam Azərbaycanın diplomatik siyasətinin nə qədər uzaqgörən və balanslaşdırılmış olduğunu göstərir. Uzun illər davam edən münaqişədən sonra qarşılıqlı etimad mühitinin yaradılması asan proses deyil. Buna baxmayaraq, Azərbaycan revanşist ritorikadan uzaq dayanaraq regionda əməkdaşlığın və iqtisadi inteqrasiyanın inkişafını prioritet hesab edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi “biz cəmi doqquz aydır ki, sülh şəraitindəyik və sülhdə yaşamağı öyrənirik” fikri xüsusi diqqət çəkdi. Bu ifadə bir tərəfdən regionda yeni mərhələnin başlandığını göstərirsə, digər tərəfdən sülh prosesinin hələ də həssas və kövrək olduğunu nümayiş etdirir.
Azərbaycanın sülh gündəliyinə sadiqliyi yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır. Son illər ölkəmiz regionda kommunikasiya xətlərinin açılması, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, nəqliyyat layihələrinin inkişafı və təhlükəsizlik mühitinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm təşəbbüslərlə çıxış edib. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı irəli sürülən təşəbbüslər regionun iqtisadi xəritəsini dəyişə biləcək strateji layihə kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan hesab edir ki, iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı asılılıq sülhün daha dayanıqlı olmasına xidmət edə bilər.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən digər mühüm məqamlardan biri də Avropa institutları ilə münasibətlər məsələsi idi. Azərbaycan Avropa ilə əməkdaşlığın inkişafında maraqlı olduğunu açıq şəkildə bəyan edir və enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat, yaşıl enerji və regional təhlükəsizlik sahələrində tərəfdaşlığın genişləndirilməsinə xüsusi önəm verir. Bu gün Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ölkələrdən biridir və ölkənin həyata keçirdiyi enerji siyasəti Avropa üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu amil Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirir.
Eyni zamanda Prezidentin çıxışı onu göstərdi ki, Azərbaycan regionda yaranmış yeni reallıqların qəbul edilməsini istəyir və keçmiş münaqişə ritorikasının davam etdirilməsinin əleyhinədir. Dövlət başçısı dəfələrlə vurğulayıb ki, artıq müharibə dövrü geridə qalıb və region ölkələri gələcəyə baxmalıdır. Lakin bəzi xarici dairələr və revanşist qüvvələr müxtəlif vasitələrlə bu prosesi ləngitməyə çalışırlar. Buna baxmayaraq, Azərbaycan öz prinsipial mövqeyindən geri çəkilmir və beynəlxalq hüquqa əsaslanan sülh müqaviləsinin imzalanmasını əsas məqsəd hesab edir.
“Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə toplantısında Prezident İlham Əliyevin çıxışı həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə mühüm siyasi mesajlarla yadda qaldı. Bu çıxış Azərbaycanın sülhə sadiq dövlət olduğunu, regionda davamlı təhlükəsizlik və əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılması üçün ardıcıl siyasət həyata keçirdiyini bir daha nümayiş etdirdi. Azərbaycanın mövqeyi ondan ibarətdir ki, Cənubi Qafqaz qarşıdurma məkanı deyil, əməkdaşlıq və inkişaf platformasına çevrilməlidir. Məhz bu yanaşma regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasının əsas şərti kimi qiymətləndirilir.