YENİ AZƏRBAYCAN PARTİYASI

Fidan Hüseynova

YAP Quba rayon təşkilatının sədri

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvan Muxtar Respublikasına 17-ci səfəri və səfər çərçivəsində verdiyi konseptual müsahibə, təkcə muxtar respublikanın daxili sosial-iqtisadi tərəqqisinin hesabatı deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın və Avrasiyanın geoiqtisadi xəritəsini yenidən formalaşdıran strateji doktrinanın elanıdır. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər milli təhlükəsizliyin ən yüksək səviyyədə təminatı, beynəlxalq nəqliyyat-logistika arteriyalarının bərpası, qlobal enerji arxitekturasında yeni mövqelərin qazanılması və müasir idarəetmə modelinin formalaşdırılması kimi fundamental istiqamətləri özündə birləşdirir. Tarixi kimliklə gələcəyin modern çağırışlarını uzlaşdıran bu baxış Naxçıvanın uzun illər boyu davam edən blokada mühitindən çıxaraq qlobal əhəmiyyətli tranzit, sənaye və yaşıl enerji mərkəzinə çevrilməsini hədəfləyir.

Naxçıvanın coğrafi reallığı, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə birbaşa quru bağlantısının olmaması və strateji anklav vəziyyəti bu qədim diyarın müdafiə potensialının gücləndirilməsini hər zaman dövlət siyasətinin ən vacib prioriteti etmişdir. Prezidentin müvafiq sərəncamı ilə yaradılmış Əlahiddə Ümumqoşun Ordu və son dövrlərdə xüsusi peşəkarlıqla formalaşdırılan yeni komando birlikləri muxtar respublikanın təhlükəsizlik çətirini sarsılmaz səviyyəyə çatdırmışdır. Ən müasir döyüş texnikası və silah sistemləri ilə təchiz olunmuş hərbi infrastruktur həm Naxçıvanın hər qarış torpağının müdafiəsini təmin edir, həm də bölgədə formalaşmış yeni hərbi-strateji balansın toxunulmazlığının əsas qarantı kimi çıxış edir. Bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bütövlükdə regionda qəti söz sahibidir və Naxçıvanın hərbi qüdrəti ölkəmizin suverenliyinin ayrılmaz dayağını təşkil edir.

Dövlət başçısının müsahibəsində xüsusi yer tutan ən mühüm məsələlərdən biri Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla bağlayacaq Zəngəzur dəhlizinin açılması prosesidir. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticəsi olaraq imzalanmış üçtərəfli bəyanatda bu bəndin yer alması məhz Azərbaycan tərəfinin qətiyyətli tələbinin nəticəsi idi. Postmüharibə dövründə Ermənistanın müxtəlif bəhanələrlə məsələni uzatmasına baxmayaraq, beynəlxalq təmaslar və tarixi Vaşinqton Zirvə Görüşü nəticəsində TRIPP layihəsinin icrasına real start verilmişdir. Azərbaycan öz ərazisindəki öhdəlikləri ən yüksək sürətlə yerinə yetirir. Horadiz–Ağbənd avtomobil yolu artıq yekunlaşmaq üzrədir, dəmir yolu isə yaxın zamanda sərhədə çatdırılacaqdır. Eyni zamanda, Naxçıvan daxilində dəmir yolu infrastrukturunun tamamilə yenilənməsi istiqamətində əsaslı işlər görülür. Yeni hazırlanan texniki-iqtisadi əsaslandırmaya əsasən, 194 kilometr uzunluğunda inşa ediləcək müasir dəmir yolu xətti mövcud 1,5 milyon tonluq yükaşırma qabiliyyətini ən azı 15 milyon tona yüksəldəcəkdir. Bu layihə yalnız Azərbaycan üçün deyil, qlobal güclər üçün də müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin əsas qolu olmaqla yanaşı, Zəngəzur dəhlizi Culfa vasitəsilə İrana, Fars körfəzinə və Pakistana uzanan Şimal-Cənub nəqliyyat sisteminin də ən çevik alternativinə çevrilir. Avropa İttifaqı və bir sıra beynəlxalq aktorların layihəyə göstərdiyi maraq fonunda Azərbaycan dövləti nəzarət paketinin ölkəmizə məxsus olması şərti ilə beynəlxalq konsorsium modelinə açıq olduğunu bəyan edir. Lakin Bakı heç bir bürokratik gecikməyə yol vermədən, ehtiyac duyularsa bütün prosesi öz daxili maliyyə resursları hesabına sürətlə reallaşdırmaq əzmindədir. Açıq dənizlərə birbaşa çıxışı olmayan Azərbaycanın beynəlxalq tranzit xəritəsində yan keçilməsi qeyri-mümkün olan bir haba çevrilməsi Naxçıvanın da iqtisadi gələcəyini kökündən dəyişir.

Müasir dünyada enerji böhranlarının dərinləşdiyi, logistika və təchizat zəncirlərinin qırıldığı bir mərhələdə Azərbaycanın tam müstəqil və çoxşaxəli enerji təminatı sistemi yaratması müstəsna nailiyyətdir. Vaxtilə həyata keçirilmiş qaz mübadiləsi sazişləri sayəsində Naxçıvanda 15 ildən artıqdır ki, qazlaşma 100 faizlik göstərici ilə təmin olunmuşdur. Enerji təhlükəsizliyinin növbəti mərhələsi isə Naxçıvanın xalis enerji istehlakçısından nəhəng enerji ixracatçısına çevrilməsidir. Təməli qoyulan 300 meqavat gücündə müasir istilik elektrik stansiyası bölgənin hazırkı generasiya gücünü 1,5 dəfədən çox artıracaqdır. Bununla belə, əsas strateji hədəf bərpaolunan enerji sahəsinə yönəlmişdir. Dəqiq monitorinqlər göstərir ki, Naxçıvan günəş enerjisi istehsalı üçün ölkəmizin ən əlverişli məkanıdır. Bu məqsədlə 600 hektardan çox ərazi ayrılmış və özəl investorların iştirakı ilə 500-dən 1000 meqavata qədər günəş elektrik stansiyalarının qurulması planlaşdırılmışdır. Ordubad rayonunun Tivi kəndindəki su elektrik stansiyası və ilkin mərhələdə nəzərdə tutulan 100 meqavatlıq batareya saxlanc qurğusu enerji sisteminin fasiləsizliyini təmin edəcəkdir. İşğaldan azad edilmiş Cəbrayıl rayonunda inşa edilmiş nəhəng çevirici yarımstansiya vasitəsilə Zəngəzur enerji dəhlizinin əsası artıq qoyulmuşdur. Bu infrastruktur Naxçıvanda istehsal olunan elektrik enerjisini Türkiyə, İran və gələcəkdə Qara dənizin dibi ilə uzanacaq kabel vasitəsilə birbaşa Avropa bazarlarına çatdırmaq imkanı yaradır. Eyni zamanda, bu layihə köhnəlmiş atom elektrik stansiyası səbəbindən ciddi təhlükə qarşısında olan Ermənistanın da regional enerji böhranından çıxışı üçün rasional alternativ təklif edir. Naxçıvanın sosial-iqtisadi inkişafı kompleks və çoxşaxəli proqramlar əsasında təmin edilir. Ərazi həcminə görə respublikada ikinci ən böyük istehsal zonası olacaq Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması regionda yeni sənaye komplekslərinin yaradılmasına və işsizliyin minimuma endirilməsinə zəmin yaradır.

Sosial rifahın gücləndirilməsi istiqamətində DOST və "ASAN xidmət" mərkəzlərinin fəaliyyəti, kənd təsərrüfatı və suvarma layihələrinə dövlət tərəfindən ayrılan geniş subsidiyalar və artezian quyularının qazılması aqrar sektorda məhsuldarlığı dəfələrlə artıracaqdır. Naxçıvan şəhərinin nəqliyyat sistemi tamamilə ekoloji təmiz elektrik avtobusları ilə təmin olunmuş, rayonlararası marşrutlar üçün 217 yeni avtobusun alınması qərara alınmışdır. 26 yaşayış məntəqəsini və 160 min nəfərdən çox əhalini əhatə edən 420 kilometrlik yol şəbəkəsinin əsaslı təmiri kənd və şəhər arasındakı infrastruktur fərqini aradan qaldırır.

Naxçıvan şəhərinin yeni Baş planının təsdiqi və yüksək səviyyəli beşulduzlu mehmanxana infrastrukturunun qurulması isə regionun zəngin turizm potensialının qlobal miqyasda reallaşdırılmasına xidmət edir. Bütün bu möhtəşəm iqtisadi və logistik layihələrin təməlində Azərbaycan xalqının zəngin tarixi irsi və milli kimliyi dayanır. Qədim Atabəylər dövlətinin paytaxtı olmuş Naxçıvanda Möminə xatun məqbərəsinin bərpası və dahi memar Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin ucaldılması tarixi yaddaşın qorunmasına verilən ali dəyərdir.

Bu gün həyata keçirilən dövlət siyasətinin ən fundamental yeniliklərindən biri Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvanın vahid sosial-iqtisadi, mədəni və idarəetmə konsepsiyası çərçivəsində birləşdirilməsidir. Zəngilanla Ordubad arasındakı cəmi 42 kilometrlik məsafə bu torpaqların tarixən vahid məkan olduğunu sübut edir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda tətbiq edilən mütərəqqi idarəetmə modeli — Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi institutu Naxçıvanda da uğurla reallaşdırılır. Muxtar respublika statusu qorunmaqla həyata keçirilən bu struktur və kadr islahatları idarəetmədə şəffaflığı, çevikliyi və səmərəliliyi ən yüksək səviyyəyə qaldırır. Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan bəyanatları güclü siyasi iradənin, müstəqil iqtisadi gücün və qlobal strateji düşüncənin məntiqi təzahürüdür. Maliyyə baxımından heç kimdən asılı olmayan, öz gələcəyini milli maraqları əsasında quran Azərbaycan, Naxçıvanı müasir dünyanın ən parlaq, təhlükəsiz və inkişaf etmiş strateji mərkəzlərindən birinə çevirməkdədir.