Xəbərlər
Tarixi mərhələnin yeni səhifəsi
Nazimə Şamıyeva
YAP Füzuli rayon təşkilatının sədri
Azərbaycan tarixinin elə günləri var ki, onları yalnız təqvimdə bir tarix kimi qeyd etmək mümkün deyil. Bu günlər xalqın yaddaşına, milli qüruruna, dövlətçilik düşüncəsinə və gələcəyə baxışına həkk olunur. 2023-cü il 15 oktyabr da məhz belə günlərdən biridir. Həmin gün Azərbaycan Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin Qarabağın Ağdərə, Xankəndi, Xocalı və Xocavənd şəhərlərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaltması onilliklər boyu davam edən mürəkkəb tarixi mərhələnin yeni səhifəsini açdı.
Bu hadisənin mahiyyətini yalnız bir bayrağın ucaldılması ilə məhdudlaşdırmaq mümkün deyil. Burada söhbət dövlət suverenliyinin konkret məkanlarda görünən rəmzindən, uzun illər boyu gözlənilən tarixi dönüşün simvolundan və Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsinin nümayişindən gedir.
Bayraq hər bir xalq üçün sadəcə üç rəngdən ibarət dövlət atributu deyil. Bayraq dövlətin müstəqilliyinin, milli kimliyinin, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin rəmzidir. Buna görə də illər ərzində işğal altında olmuş Azərbaycan şəhərlərində üçrəngli bayrağın dalğalanması xüsusi mənəvi və siyasi məna daşıyırdı.
2023-cü il sentyabrın 19-20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan öz suverenliyini bütün ərazisində bərpa etdi. Ardınca 15 oktyabr tarixində dövlət başçısının həmin ərazilərə səfəri və Dövlət Bayrağını ucaltması suverenliyin yalnız hüquqi və siyasi müstəvidə deyil, real şəhər məkanlarında da təcəssüm etdiyini göstərən mühüm hadisəyə çevrildi.
Ağdərədə dalğalanan bayraq başqa bir tarixə şahidlik etdi. Xocalıda ucalan bayraq isə Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi yeri olan faciənin yaşandığı şəhərdə yeni tarixi mərhələnin başlanmasını simvolizə etdi. Xocavənddə Dövlət Bayrağının ucaldılması uzun illər davam edən işğal dövrünün başa çatmasının görüntülü ifadələrindən biri oldu. Xankəndidə isə üçrəngli bayrağın ucaldılması həmin günün ən mühüm rəmzi məqamlarından birinə çevrildi.
Xankəndidə keçirilən mərasimdə Prezident İlham Əliyev çıxış edərək həmin günü tarixi gün kimi səciyyələndirdi və Azərbaycan Bayrağının Xankəndi şəhərinin mərkəzində qaldırılmasını Azərbaycan xalqı üçün mühüm hadisə kimi qeyd etdi.
Xankəndi adı Azərbaycan cəmiyyətinin yaddaşında Qarabağ məsələsinin ən mühüm coğrafi məkanlarından biri kimi yaşayırdı. Bu şəhərin mərkəzində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağının ucaldılması 30 ildən artıq davam edən münaqişə və işğal mərhələsindən sonra yeni reallığın ən aydın görüntülərindən biri oldu.
Burada əsas məsələ yalnız bayrağın fiziki olaraq ucaldılması deyildi. Əsas məsələ ondan ibarət idi ki, Azərbaycan dövlətinin suverenliyi şəhərin özündə dövlət rəmzi ilə təcəssüm edirdi.
Bir vaxtlar Qarabağla bağlı xəbərləri narahatlıq və həsrətlə izləyən insanlar həmin gün öz dövlətinin bayrağını Xankəndidə görürdülər. Bu mənzərə Azərbaycanın müasir tarixində yaddaşlardan silinməyəcək görüntülərdən birinə çevrildi.
Prezident İlham Əliyev Xankəndidəki çıxışında 20 il əvvəl prezident seçilərkən qarşıya qoyduğu məqsədlərdən danışaraq Azərbaycan Bayrağının işğal altında olan ərazilərdə qaldırılmasının mühüm hədəflərdən biri olduğunu bildirdi. Bu baxımdan 15 oktyabr 2023-cü il həm də dövlət siyasətində uzunmüddətli məqsədin nəticə ilə əlaqələndirildiyi gün kimi yadda qaldı.
Xocalı Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi ağrı ilə yaşayan şəhərdir. 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə burada 613 dinc sakin qətlə yetirilib. 2023-cü ilin sentyabrında şəhər Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdikdən sonra 15 oktyabrda Dövlət Bayrağının Xocalıda ucaldılması böyük mənəvi məna daşıyan hadisə oldu. Xocalı üzərində dalğalanan bayraq Azərbaycan xalqının yaddaşında iki fərqli zaman kəsiyini birləşdirdi: faciənin ağrısını və suverenliyin bərpasının sevincini. Bu şəhərdə bayraq həm keçmişi xatırladır, həm də gələcəyə baxışı ifadə edir. Xocalı adı Azərbaycan xalqının yaddaşında yalnız faciə ilə deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası arzusu ilə bağlıdır. Ona görə də burada Azərbaycan Bayrağının ucaldılması yalnız siyasi hadisə deyil, milli yaddaş baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyan məqamdır.
Xocavənd də Qarabağın işğal və müharibə tarixinin ağır izlərini daşıyan yaşayış məkanlarından biridir. 1992-ci il oktyabrın 2-də işğal edilən şəhər 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan nəzarətinə keçdi. 15 oktyabrda Prezident İlham Əliyev burada Dövlət Bayrağını ucaltdı. Xocavənddə bayrağın ucaldılması Qarabağın müxtəlif şəhərlərində eyni tarixi prosesin ardıcıl şəkildə baş verdiyini göstərirdi. İllərlə insan səsi, uşaqların gülüşü, məktəb zəngi və gündəlik həyatın səsləri üçün darıxan bu məkanlar artıq yeni mərhələyə daxil olurdu. Bu mərhələnin əsas məzmunu isə yalnız dağıdılmış ərazilərin bərpasından ibarət deyil. Burada məqsəd yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması, insanların öz doğma torpaqlarına qayıdışı, sosial-iqtisadi həyatın canlandırılması və Qarabağın dayanıqlı inkişaf məkanına çevrilməsidir.
15 oktyabr 2023-cü ildə Prezident İlham Əliyevin Dövlət Bayrağını ucaltdığı şəhərlərdən biri də Ağdərə oldu. Rəsmi məlumatda bildirilir ki, Ağdərə şəhəri 1993-cü ildə işğal olunmuş, 2023-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində separatçılardan təmizlənmişdi. Ağdərədə bayrağın ucaldılması Qarabağın dağlıq hissəsində Azərbaycan dövlətinin suverenliyinin bərpa edilməsinin daha bir mühüm rəmzi idi. Bu mənzərə bir daha göstərdi ki, Azərbaycan üçün dövlətçilik yalnız siyasi institutlardan ibarət anlayış deyil. Dövlətçilik torpaqla, insanla, tarixlə və milli yaddaşla bağlı bütöv bir məfhumdur. Ağdərə üzərində dalğalanan üçrəngli bayraq həmin bütövlüyün rəmzlərindən birinə çevrildi.
15 oktyabr hadisəsinin ən mühüm tərəflərindən biri də ondan ibarətdir ki, bayrağın ucaldılması ilə yeni mərhələ başladı. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə bundan sonra əsas məsələ yalnız suverenliyin təmin olunması deyil, həmin torpaqların dirçəldilməsi, insanların təhlükəsiz və layiqli yaşayışının təmin edilməsi oldu. Bu baxımdan Qarabağda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri 15 oktyabrın mənasını daha da genişləndirir. Bayrağın ucaldığı şəhərlər gələcəkdə yenidən məktəblərin, xəstəxanaların, mədəniyyət ocaqlarının, yaşayış məhəllələrinin, yolların və digər infrastrukturun qurulduğu canlı şəhərlərə çevrilməlidir. Çünki bayrağın ucaldılması tarixi nəticədirsə, həmin bayrağın altında firavan həyat qurmaq gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətdir.
Azərbaycanın müasir tarixində Qarabağ Zəfərinin mühüm xüsusiyyəti onun təkcə hərbi nəticələrlə məhdudlaşmamasıdır. Bu Zəfər cəmiyyətin milli yaddaşında uzun illər boyu formalaşmış gözləntilərin yeni mərhələyə keçməsinə səbəb oldu. Şuşada, Ağdamda, Füzulidə, Laçında, Kəlbəcərdə, Zəngilanda, Qubadlıda, Cəbrayılda və digər ərazilərdə olduğu kimi Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərədə də Azərbaycan bayrağının dalğalanması Qarabağın gələcəyinə dair yeni səhifə açdı.
Bu gün həmin ərazilərə yalnız keçmişin ağrısı ilə baxmaq kifayət deyil. Qarabağa artıq gələcəyin qurulduğu böyük bir məkan kimi baxmaq lazımdır. Tarixdə elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti zaman keçdikcə daha aydın görünür. 15 oktyabr 2023-cü il də belə tarixlərdən biridir. Həmin gün Xankəndidə, Xocalıda, Xocavənddə və Ağdərədə Azərbaycan Bayrağının ucaldılması uzun bir tarixi mərhələnin simvolik yekunu olmaqla yanaşı, yeni mərhələnin başlanğıcını da ifadə etdi. Bu tarix Azərbaycan xalqına bir həqiqəti xatırladır: dövlətçilik yalnız keçmişlə fəxr etmək deyil, gələcək qarşısında məsuliyyət daşımaqdır. İndi isə həmin bayrağın altında şəhərlər yenidən qurulur, yollar salınır, məktəblər inşa edilir, həyat qayıdır.
Bu mənada 15 oktyabrı yalnız bayraq ucaldılan gün kimi deyil, Qarabağda dövlətçilik yaddaşının, milli iradənin və quruculuq mərhələsinin bir-birinə bağlandığı tarixi gün kimi qiymətləndirmək mümkündür. Xankəndidə dalğalanan bayraq bir şəhərin deyil, bütöv bir dövlətin suverenliyinin rəmzidir. Xocalıda dalğalanan bayraq yaddaşın və gələcəyin görüş nöqtəsidir. Xocavənddə dalğalanan bayraq tarixi torpaqlarda yeni həyatın başlanğıcını ifadə edir. Ağdərədə dalğalanan bayraq isə Qarabağın hər guşəsində dövlət bayrağının dalğalanması ilə tamamlanan böyük tarixi mənzərənin bir parçasıdır. 15 oktyabr 2023-cü il beləliklə Azərbaycanın müasir tarixində özünəməxsus yer tutan günlərdən birinə çevrildi. Bu tarix yaddaşlarda yalnız bir mərasim kimi deyil, üçrəngli bayrağın Qarabağın səmasında yeni bir dövrün başlanğıcını elan etdiyi gün kimi yaşayacaq.